tr-tr Birleşik Basın Dünya, COVID-19 salgınından bu yana en ciddi biyolojik tehditle yüz yüze geldi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusundaki Ituri eyaletinde Mayıs 2026 başında tespit edilen Ebola vakası, beklenmedik bir hızla büyüdü; yalnızca birkaç haftada 17 sağlık bölgesine yayıldı ve sınır…]]> Dünya, COVID-19 salgınından bu yana en ciddi biyolojik tehditle yüz yüze geldi. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nin doğusundaki Ituri eyaletinde Mayıs 2026 başında tespit edilen Ebola vakası, beklenmedik bir hızla büyüdü; yalnızca birkaç haftada 17 sağlık bölgesine yayıldı ve sınır ötesine geçerek Uganda'ya ulaştı.Salgının son 72 saatlik tablosu kaygı verici. 8 Haziran'da tek günde 27 yeni vaka teyit edildi. Bundan yalnızca birkaç gün önce günlük 71 vaka kayıt altına alınmıştı salgının başından bu yana görülen en yüksek rakam. Toplam teyitli vaka sayısı 400'ü geçerken ölü sayısı 64'e yükseldi. Uganda'dan ise 19 vaka ve 1 ölüm rapor edildi."Aşısı olmayan virüs"Bu salgını öncekilerden ayıran en kritik fark, hastalığa neden olan virüs türü. Ebola denilince akla gelen 2014 Batı Afrika salgınında Zaire türü etkili olmuş ve ardından geliştirilen rVSV-ZEBOV (ticari adıyla Ervebo) aşısı sonraki salgınları frenlemişti. Ancak 2026 salgınının sorumlusu Bundibugyo türü ve bu tür için bugüne kadar onaylı aşı ya da tedavi yöntemi geliştirilmedi.MSF (Sınır Tanımayan Doktorlar), sahada yüzlerce personelle çalışıyor. Elindeki tek araç destek tedavisi sıvı takviyesi, ateş düşürücü, semptom yönetimi. Hastanenin yapabileceği bundan ibaret."Açlık ve hastalık eski dostlardır."Salgın, tesadüfen en kötü coğrafyada ortaya çıktı. Ituri eyaletinde yaklaşık 10 milyon kişi akut gıda güvensizliğiyle boğuşuyor, ülke genelinde bu rakam 26,5 milyona ulaşıyor. Bölge aynı zamanda dünyanın en yoğun maden alanlarından biri madenci göçü, virüsün hızla yayılmasında belirleyici rol oynuyor.Silahlı grupların kontrolündeki bölgelerde sağlık ekipleri çalışamıyor. WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom, durumu açık bir dille tanımladı, "Açlık ve hastalık eski dostlardır.""Hazırlıklıyız söylemi çöktü."COVID-19 sonrasında uluslararası toplumun verdiği tek söz şuydu, "Bir dahaki sefere hazır olacağız." Pandemi antlaşması müzakereleri yıllarca sürdü, yeni sağlık fonları kuruldu, WHO reform kararları alındı.2026 Ebola salgını bu sözün boşluğunu gözler önüne seriyor. Bundibugyo gibi ticari potansiyeli düşük hastalıklar için aşı geliştirme yatırımı yapılmadı. Çatışma bölgelerinde sağlık altyapısı inşa etme iradesi güçlenmedi. Büyük güçler ise kendi sınırları içinde risk görmeden harekete geçmiyor.Nitekim ABD'nin tutumu bu tabloyu özetliyor. Virüse maruz kalan Amerikalılar Kenya'daki karantina tesisine yönlendirildi, Ebola'ya yakalanan bir Amerikalı cerrah ise tedavi için Almanya'ya tahliye edilmek zorunda kalındı."Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor"Türk kamuoyunda bu salgın neredeyse hiç yer bulmadı. Oysa Türkiye'nin Kongo ile ticari ve diplomatik bağları mevcut; Türk Hava Yolları bölgeye sefer düzenliyor. Her salgın gecikmeli de olsa seyahat kısıtlamaları, ticaret aksaklıkları ve göç hareketleriyle Türkiye'yi etkiliyor.Salgın büyümeye devam ederse Goma, Kampala ve Nairobi gibi bölgesel merkezler üzerinden yayılma riski artıyor. Bu noktadan sonrası yalnızca bir Orta Afrika sorunu olmaktan çıkıyor.]]> ABD'de nadir görülen H5N9 kuş gribinin ilk ilk doğrulanmış vakası bildirildi.Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne göre virüs, Kaliforniya'nın Merced ilçesindeki ticari ördek çiftliğinde doğrulandı.Tarım Bakanlığı örgüte gönderdiği raporda, "USDA Hayvan ve Bitki…]]> ABD'de nadir görülen H5N9 kuş gribinin ilk ilk doğrulanmış vakası bildirildi.Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne göre virüs, Kaliforniya'nın Merced ilçesindeki ticari ördek çiftliğinde doğrulandı.Tarım Bakanlığı örgüte gönderdiği raporda, "USDA Hayvan ve Bitki Sağlığı Denetim Servisi, Eyalet Hayvan Sağlığı ve Yaban Hayatı Yetkilileri'yle birlikte, HPAI'yla ilgili olaylara yanıt olarak kapsamlı epidemiyolojik araştırmalar ve gelişmiş gözetim yürütüyor" dedi.Yetkililer aynı çiftlikte daha yaygın olan H5N1 türünü de tespit etti. Aralık ayına kadar yaklaşık 119 bin kuş itlaf edildi.Rapor, salgın nedeniyle karantinaya alınan New York'taki bir çiftlikte 100 bin ördeğin öldürüleceği haberinin ardından geldi.Pazartesi günü, Tarım Bakanlığı daha fazla kümes hayvanı sürüsünün kuş gribine yakalandığını ve toplamda 726 sürünün enfekte olduğunu bildirdi. Bunlardan 162'si tamamen iyileşti ve karantinadan çıkarıldı. Ulusal toplam 16 eyalette 943'e ulaştı.Kuş gribi son aylarda ABD'nin dört bir yanına yayılarak Louisiana'da bir kişinin hayatını kaybetmesine, yaklaşık 70 kişinin hastalanmasına ve yüz milyonlarca kümes hayvanının itlaf edilmesine yol açtı.Yetkililer halk için riskin düşük olduğunu belirtirken, endişeler artmaya, parklar kapanmaya ve hayvanat bahçeleri ihtiyati tedbirler almaya devam ediyor. Ulusal Alerji ve Bulaşıcı Hastalıklar Enstitüsü tarafından geçen martta yayımlanan bu renklendirilmiş elektron mikroskobu görüntüsü kuş gribi A H5N1 virüs partiküllerini gösteriyor. Kuş gribi son aylarda ABD genelinde yayılıyor İnsandan insana bulaşma henüz rapor edilmedi ancak araştırmacılar ülkenin son salgınlara verdiği tepkiye ve rahatsız edici kilometre taşlarının geçilmesine ilişkin endişelerini dile getiriyor.Bilim insanları pazartesi günü The New York Times'a yaptığı açıklamada, bir pandeminin kaçınılmaz olmadığını ancak gelişmelerin bu olasılığın uzak olmadığını gösterdiğini söyledi.Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin baş direktör yardımcısı Dr. Nirav Shah gazeteye, H5N1'in halk için "bugün karşı karşıya oldukları diğer risklere kıyasla düşük bir risk" olduğunu söyledi. Ancak "bu yüzde 100 değişebilir" dedi.Bu tehlikeli bir virüs.]]> Dünya Sağlık Örgütü (WHO), mpox virüsünün bu daha bulaşıcı Clade I varyantı nedeniyle Ağustos ayında küresel halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.Hint kamu sağlığı yetkilileri, virüsün daha bulaşıcı olan Clade I varyantının, yakın zaman önce Dubai'den Kerala'ya…]]> Dünya Sağlık Örgütü (WHO), mpox virüsünün bu daha bulaşıcı Clade I varyantı nedeniyle Ağustos ayında küresel halk sağlığı acil durumu ilan etmişti.Hint kamu sağlığı yetkilileri, virüsün daha bulaşıcı olan Clade I varyantının, yakın zaman önce Dubai'den Kerala'ya dönen 38 yaşında bir erkekte tespit edildiğini belirtti.Hindistan daha önce bulaşıcılığı daha az olan Clade 2 varyantından 30'dan fazla vaka bildirmişti.Maymun çiçeği Afrika dışında ilk kez İsveç'te görülmüş, ardından Tayland ve Pakistan'da da vakalar bildirilmişti.Çin, önlem olarak gelecek altı ay boyunca mpox vakalarının görüldüğü bölgelerden ülkeye gelen insanları ve malları takip edecek adımlar atacağını açıklamıştı.Buna göre, salgın yaşanan bölgelerden ülkeye gelen yolcuların semptom gösteren kişilerle temas edip etmediklerini ve kendilerinde semptom olup olmadığını beyan etmeleri gerekecek, bu bölgelerden gelen araçlar, konteynerler ve mallar ise dezenfekte edilecek.Mpox Afrika'da hızla yayılıyor. Uluslararası kuruluşlar, acil durumlara daha hızlı yanıt verilmesi yönünde çağrılar yapıyor.Ağustos sonunda 10 bin doz aşının ulaştığı Nijerya, maymun çiçeği hastalığı ile mücadelede aşının ulaştırıldığı ilk Afrika ülkesi oldu.Virüsün şu anda üç farklı türü var:Clade 1a, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin batısında ve kuzeyindeki enfeksiyonların çoğunun sebebi. Salgın, on yıldan uzun süredir devam ediyor. Çoğunlukla, enfekte yaban hayvanlarını yiyerek yayılıyor. Hastalananlar virüsü yakın temas kurdukları kişilere geçirebiliyor ve özellikle çocuklar etkileniyor.Clade 1b, mpox'un yeni çeşidi ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda ve komşu ülkelerde salgına neden oluyor. Bu, kamyonların izlediği güzergah boyunca yayılıyor, kamyon şoförlerinin seks işçileriyle girdiği heteroseksüel cinsel ilişki sonucu bulaşıyor ve enfekte kişiler de yakın temas yoluyla bunu çocuklara geçiriyor.Clade 2, 2022'de tüm dünyayı saran ve cinsel ilişkiyle bağlantısı kurulan mpox salgını. Ağırlıklı olarak eşcinsel ve biseksüel erkekleri etkiliyor. Hastalık yayılmaya devam ediyor.Semptomları neler?İlk belirtiler arasında ateş, baş ağrısı, şişlikler, sırt ağrısı ve kas ağrıları yer alıyor.Ateş düştükten sonra, genellikle yüzde başlayıp vücudun diğer bölgelerine, en yaygın olarak da avuç içlerine ve ayak tabanlarına yayılan bir döküntü gelişebiliyor.Aşırı kaşıntı yapan veya ağrılı olabilen döküntüler değişip farklı aşamalardan geçebiliyor ve sonunda kabuk oluşturup dökülüyor. Bazen döküntüler deride iz bırakabiliyor.Enfeksiyon genellikle kendiliğinden iyileşiyor ve yaklaşık 14-21 gün sürüyor.Ciddi vakalarda lezyonlar tüm vücuda, özellikle de ağız, göz ve cinsel organlara yayılabiliyor.Nasıl bulaşır?Mpox, enfekte kişiyle yakın temas yoluyla insandan insana yayılıyor. Cinsel ilişki, cilt teması ve enfekte kişinin yakınında konuşmak veya nefes almak da buna dahil.Virüs açık yaralar, solunum yolu ya da gözler, burun veya ağız yoluyla da bulaşabiliyor.Virüsün bulaştığı çarşaf ve nevresim, giysiler ve havlular gibi nesnelere dokunarak da hastalık yayılabiliyor.Maymunlar, sıçanlar ve sincaplar gibi enfekte hayvanlarla yakın temas da başka bir tehlike unsuru.2022'deki küresel salgın sırasında virüs çoğunlukla cinsel temas yoluyla yayılmıştı.Vakaların yüzde 96'sının gördülüğü Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki mevcut salgın da cinsel temastan kaynaklanıyor.Mpox virüsü olan kişilerle yakın temastan kaçınılması ve virüsün olduğu yerlerde bulunanların ellerini sık sık yıkaması tavsiye ediliyor.Mpox olan kişiler, vücudundaki döküntüler kaybolana kadar kendilerini izole etmeli.Dünya Sağlık Örgütü (WHO), iyileştikten sonra 12 hafta boyunca cinsel ilişkiye girerken önlem olarak prezervatif kullanılması gerektiğini söylüyor.Tedavisi var mı?Çiçek hastalığında kullanılan tedavi yöntemleri mpox için de yararlı olabilir, ancak ne kadar etkili oldukları henüz yeterince bilinmiyor.Mpox salgınları, enfeksiyonları önleyerek kontrol altına alınabilir. Bu da aşılama yoluyla yapılabiliyor.Şu anda mpox için üç aşı bulunuyor ancak bunlar sadece risk altındakiler veya enfekte bir kişiyle yakın temasta bulunanlara veriliyor.Dünya Sağlık Örgütü (WHO) yaygın bir aşılama programı tavsiye etmiyor.Ne kadar koruma sağladıklarını anlamak için yeni mpox varyantlarına karşı aşıların daha fazla denenmesi gerekiyor.WHO son dönemde ilaç üreticilerinin, henüz onaylanmamış olsa da mpox aşılarını ihtiyaç duyulan ülkelerde acil durumlar için kullanıma sunmalarını istedi.]]> Ayaklarınızı sıcak tutun! Buz gibi ayaklar soğuk algınlığının genelde ilk işareti sayılıyor. Bu nedenle kalın çorap ve terlikler hemen hiçbir Alman'ın gardırobunda eksik olmaz. Avusturyalı yazar Liv Hambrett, "Almanlar Hakkında Bildiklerim" adlı kitabında "Almanlar…]]> Ayaklarınızı sıcak tutun! Buz gibi ayaklar soğuk algınlığının genelde ilk işareti sayılıyor. Bu nedenle kalın çorap ve terlikler hemen hiçbir Alman'ın gardırobunda eksik olmaz. Avusturyalı yazar Liv Hambrett, "Almanlar Hakkında Bildiklerim" adlı kitabında "Almanlar çıplak ayak sevmiyor" diye yazıyor. Yünlü çoraplar, gerçekten virüslere karşı etkili mi yoksa sadece plasebo etkisi mi? Terlemek önemli! Almanlar hayatlarındaki sorunların çoğunu saunada çözüyor. Kurallarına uygun yapıldığında hem hamam hem de sıcak saunanın bağışıklık sistemini kuvvetlendirdiği savunuluyor. Sauna, ateşi olan hastalara önerilmiyor ama burun akıntısı ve soğuk algınlığına karşı bir mucize etkisi yarattığı belirtiliyor. Sıcak mı sıcak Vücudu sıcak tutmalı. Doktorlar, kas ağrısı ve mide sorunları çekenlere genelde sıcak su torbasının refakatinde yatakta bir gün dinlenmeyi öneriyor. Sıcaklık nedeniyle hızlanan dolaşımın şişkinlik ve hazımsızlık sorunlarına da iyi geldiği belirtilir. Ancak sıcak su torbasının ağzını sıkı sıkıya kapatmaya dikkat etmeli! Bazıları acı sever Zencefil gerek Ayurverda gerekse alternatif Çin tıbbında her zaman önemli bir role sahip. Acı zencefil kökünün genelde seyahat hastalıkları ve mide bulantısına iyi geldiği öne sürülür. Almanya'da ise taze zencefil çayı, en çok boğaz ağrısının dindirilmesi için kullanılır. Çay için ince dilimlenen zencefil kökünü kaynamış suda bir süre bekletmek yeterli. Yediğin ne ise sen osun Koreliler mayalanmış lahanadan oluşan geleneksel lezzetleri Kimchi'nin şifalı olduğuna inanıyor. Almanlar da geleneksel lahana turşularının (Sauerkraut) hastalıklara karşı direnci artırdığına. Vitamin C ve flavonoid bakımından zengin bu lezzetin virüslerle savaşmanın yanı sıra özellikle hazımsızlık sorununun çözümde de üstüne yoktur. Şifalı otlar Almanlar soğuk algınlığına karşı zencefil çayının yanı sıra ada çayı, kekik, nane ve daha bir dizi farklı bitkinin çayının da iyi geldiğine inanıyor. Bu bitkilerin tadı her kişiye hitap etmese de koltukta sıcak bir bardak çayın tadı bile hastalığa iyi gelebiliyor.]]>