Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında "Afrika'nın Geleceğine Yatırım Yapmak: Strateji, Ölçek ve Rekabet Gücü" başlıklı panelde, kıtanın ekonomik potansiyeli, yatırım ihtiyaçları ve rekabet gücünü artırmaya yönelik stratejiler ele alındı.

Moderatörlüğünü TRT World sunucusu Brenda Achieng Czeda'nın yaptığı panele Uganda Dışişleri Bakanı Odongo Jeje Abubakhar, Ruanda Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Olivier J.P. Nduhungirehe, Zambiya Dışişleri ve Uluslararası İşbirliği Bakanı Mulambo Haimbe, Sao Tome ve Principe Devletten Sorumlu Dışişleri, İşbirliği ve Topluluklar Devlet Bakanı Eliza Maria Amado Vaz, Sudan Dışişleri Bakanı Muhyiddin Salim, UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh ve Afrika Kıtası Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) Sekreteryası Genel Sekreteri Wamkele Mene katıldı.

- Finansman kaynaklarının önemi

UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh, Afrika'nın henüz yeterince fark edilmemiş büyük bir fırsat sunduğunu belirterek, "Kıtada serbest ticaret alanının oluşturulması ve yatırımların artırılması Afrika'yı cazibe merkezi haline getirecek." dedi.

Tetteh, Afrika'nın kalkınması için stratejik adımlar atılması gerektiğini vurgulayarak, başarılı örneklerin öne çıkarılmasının hem kamu hem de özel sektör açısından ölçeklenebilir projelerin mümkün olduğunu göstereceğini ifade etti.

"Afrika'nın rekabet gücünü artırmada en büyük zorluklardan biri orta ve uzun vadeli yatırımlardır." diyen Tetteh, uygun maliyetli finansman kaynaklarının oluşturulmasının önemine işaret etti.

- Savaşın nedenlerinden biri doğal kaynaklar üzerindeki hakimiyet

Sudan Dışişleri Bakanı Salim, ADF'nin Afrika'ya ışık tutma açısından önemli bir platform olduğunu belirterek, kıtanın çoğu zaman savaş ve yoksullukla anıldığını ancak büyük bir potansiyele sahip olduğunu söyledi.

Afrika nüfusunun yüzde 60'ını gençlerin oluşturduğuna dikkat çeken Salim, Sudan'ın tarım, hayvancılık, madenler, petrol ve gaz gibi birçok alanda büyük zenginliklere sahip olduğunu vurguladı.

Salim, Sudan'da süregelen savaşın temel nedenlerinden birinin doğal kaynaklar üzerindeki hakimiyet mücadelesi olduğunu belirtti.

Bakan Salim, "Afrika ülkeleri ekonomik entegrasyon ve işbirliği doğrultusunda hareket etmesi halinde hem bölgesel hem de uluslararası ortaklar için güçlü bir yatırım zemini oluşturulabilecek." dedi.

- "Afrika içi işbirliği ve kaynak yönetimi kritik önemde"

Afrika'nın kalkınması için doğal kaynakların etkin yönetimi ve ortak bir anlayış geliştirilmesi gerektiğini belirten Salim, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve gerçek ortaklıkların kurulmasının önemine dikkati çekti.

Salim, dış aktörlerin farklı niyetlerle gelebileceğini ifade ederek, Afrika ülkelerinin kendi aralarındaki işbirliğini güçlendirmesi gerektiğini söyledi.

Sudan'ın stratejik konumuna da değinen Salim, Kızıldeniz'de yaşanan gerilimler göz önüne alındığında ülkesinin önemli bir alternatif sunduğunu belirtti.

Salim, 800 kilometreden fazla kıyı şeridine sahip Sudan'ın Afrika için önemli bir çıkış kapısı olabileceğine işaret ederek, savaşın sona ermesiyle birlikte yatırımcılar için geniş fırsatlar sunulacağını ifade etti.

- "AfCFTA Afrika için dönüm noktası"

Ruanda Dışişleri Bakanı Nduhungirehe ise Afrika'nın doğal ve beşeri kaynaklar açısından zengin bir kıta olduğunu ancak doğru kararların alınmasında eksiklikler yaşandığını belirtti.

Kıtanın sahip olduğu insan gücü ve doğal kaynakların doğru yatırımlarla desteklenmesi halinde gerçek anlamda zenginliğe ulaşabileceğini ifade eden Nduhungirehe, AfCFTA'nin bu süreçte önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Bu sene beşincisi düzenlenen etkinliğe 150'den fazla ülkeden 20'yi aşkın devlet ve hükümet başkanı ve 40'tan fazla dışişleri bakanı katılıyor.

Dikkat çeken liderler arasında Pakistan Dışişleri Bakanı Şahbaz Şerif, Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergei Lavrov gibi isimler var.

Bu yıl "Yarını Tasarlarken Belirsizliklerle Baş Etmek" temasıyla toplanan forumda liderlerin Ortadoğu'daki savaş, Hürmüz Boğazı'ndan geçişler ve İran limanlarına yönelik abluka gibi konuları da ele alması bekleniyor.

Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan dışişleri bakanlarının ayrıca forum marjında biraraya gelmesi planlanıyor.

Antalya Diplomasi Forumu 17-19 Nisan tarihleri arasında düzenlenecek.

Açılış konuşmasını bugün 14.30'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yapacak.

İran gündemi

Antalya'daki forumun en önemli gündem maddelerinden biri ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırıları ile başlayan savaş olacak.

ABD ve İran'dan heyetler, 8 Nisan'da ateşkes ilan ettikten sonra Pakistan'ın başkenti İslamabad'da masaya oturmuş, ancak müzakerelerden sonuç alınamamıştı.

Bu süreçte İsrail, Lübnan'a karşı saldırılarını yürüttü. ABD daha sonra İsrail ve Lübnan arasında 16 Nisan'da başlayacak ve 10 gün sürecek bir ateşkes ilan edildiğini duyurdu.

Bu süreçte Pakistan, arabuluculuk çalışmalarını sürdürerek tarafları bir kez daha İslamabad'da biraraya getirmek istediğini ilan etti.

Pakistan Dışişleri Bakanı Şahbaz Şerif, Antalya Diplomasi Forumu'ndan bir gün önce Antalya'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya geldi.

Şerif'in Antalya'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile de görüşmesi bekleniyor.

Beyaz Saray da "büyük olasılıkla" İran ile İslamabad'da yeni müzakereler yürütüleceği mesajını verdi.

Fransız haber ajansı AFP'ye konuşan bir Türk Savunma Bakanlığı kaynağı, "mevcut geçici ateşkesin kalıcı olması için elimizden gelen tüm desteği sağlamayı sürdüreceğiz" dedi.

İsmini vermeden AFP'ye konuşan kaynak ayrıca "Giderek artan etkileri yalnızca bölgesel değil küresel olarak da hissedilen bu savaşın bir an önce bitmesini ve tarafların devam eden müzakere sürecinde yapıcı davranmasını umuyoruz" ifadelerini kullandı.

Erdoğan'ın hafta sonunda yaptığı bu görüşmeler, dikkatlerin yeniden 2022'den bu yana süren savaşa ve başta Karadeniz olmak yarattığı güvenlik sorunlarına dönmesine neden oldu.

Türkiye'nin "Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu" girişimi kapsamında İstanbul Boğazı'nda Deniz Unsur Komutanlığı (MCC) kuracak olması, Karadeniz güvenliği konusunda hangi askeri adımların atılacağı ve bunun Montrö Sözleşmesi'ne etkileri gibi birçok konunun Ankara-Kiev-Moskova hattının gündem maddeleri arasına girdi.

Erdoğan, Rus lider Putin'le 3 Nisan günü telefonda görüştü.

İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Erdoğan, Putin'e tüm taraflara gerilimi tırmandıracak adımlardan uzak durmalarını tavsiye ettiğini ve Karadeniz'de sivil gemilere saldırıların istikrar ortamına zarar verdiğini iletti.

Aynı görüşmeyle ilgili Kremlin'den yapılan açıklamada ise Putin'in Ukrayna'yı Rusya-Türkiye arasındaki doğalgaz boru hatlarına ve sivil gemilere saldırı girişiminde bulunmakla suçladı ve "Karadeniz sularında kapsamlı güvenliğin sağlanması amacıyla koordineli önlemlerin alınması gerektiğini" vurguladı.

Moskova uzun süredir Kiev'in Türk Akım ve Mavi Akım boru hatlarına saldırı girişiminde bulunduğunu, özellikle Rusya topraklarındaki altyapının hedef alındığını kaydediyor.

Bu iddialarda Karadeniz'de Rus petrolünü dünya pazarlarına taşıyan bazı ticari gemilere yapılan saldırıların arkasında Ukrayna'nın olduğu belirtiliyor.

Bu tankerlerin Türkiye'nin münhasır ekonomik bölgesinde yaşanması Ankara'daki kaygıları artıran önemli bir gelişme olmuştu.

Ukrayna güvenlik iş birliğini artırmayı hedefliyor

Karadeniz güvenliği konusunun Erdoğan-Zelenskiy görüşmesinde de ele alındığı İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamada yer aldı.

Açıklamaya göre Erdoğan, Türkiye'nin Karadeniz'de seyrüsefer emniyeti ve enerji arz güvenliğine büyük önem verdiğini Ukrayna liderine bir kaz daha aktardı.

Zelenskiy'nin sosyal medya hesabından yapılan açıklamada ise Karadeniz başlığı yer almadı.

Ukrayna lideri, Türkiye ile güvenlik iş birliği konusundaki ortaklığı artırmayı hedeflediklerini, ileriki dönemde Ukrayna'nın uzmanlık, teknoloji ve tecrübelerini paylaşmaya dönük somut adımların atılacağı mesajını verdi.

Ukrayna, Ortadoğu Savaşı'nın başlamasının ardından başta Körfez olmak üzere tüm bölge ülkelerine hava savunma sistemleri konusunda ülkesinin tecrübelerini ve teknolojisini paylaşma önerisinde bulunmuş ve başta Suudi Arabistan olmak üzere bazı ülkelerle anlaşmalar imzalamıştı.

İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Erdoğan Zelenskiy ile görüşmesinde Ukrayna'nın bu adımlarından Türkiye'nin memnuniyet duyduğunu aktardı.

Montrö neden yeniden tartışıldı?

Erdoğan'ın Putin ve Zelenskiy ile bir gün arayla yaptığı görüşmeler, İstanbul'daki çok uluslu Deniz Unsur Komutanlığı'nın kamuoyuna yansımasının hemen ardından gelmesi açısından da önemli oldu.

Komutanlığın çok uluslu bir yapıya sahip olması ve Fransa'nın başkenti Paris'te konuşlu operatif karargâh üzerinden işletilecek olması Montrö Sözleşmesi'nin ihlal edilebileceği tartışmalarına yol açmıştı.

Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşının başladığı 24 Şubat 2022'den sadece birkaç gün sonra Montrö Sözleşmesi'nden kaynaklanan hakkını kullanmış ve bölgedeki "savaş durumu" sona erene kadar boğazlardan askeri gemi geçişini askıya aldığını açıklamıştı.

Savunma Bakanlığı kaynakları 2 Nisan'da düzenledikleri bilgilendirmede, Montrö'den taviz verilmesinin söz konusu olmadığını kayda geçirdiler ve "Türkiye'nin Karadeniz'e yönelik güvenlik anlayışı; Montrö Boğazlar Sözleşmesi'nin sağladığı denge ve istikrarın korunmasına, bölgesel sahiplik ilkesi doğrultusunda Karadeniz'e kıyıdaş ülkelerin öncelikli rol üstlenmesine dayanmaktadır" değerlendirmesini yaptılar.

Kaynaklar, Karadeniz'in güvenliği için oluşturulan ve NATO girişimi olmayan bu kuvvete Türkiye'nin yanı sıra kıyıdaş ülkeler Bulgaristan ve Romanya'nın destek sağlayacağını da kaydettiler.

Aynı kaynaklar, 25 Ağustos 2025'ten bu yana faaliyet gösteren karargâhın tamamı Türk personelden oluşan çekirdek kadro ile oluşturulduğunu da anımsattılar.

Rusya, Türkiye'nin tutumundan memnun

Rusya'nın Ankara Büyükelçiliği de 1 Nisan'da sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı bir açıklamada, Moskova'nın Montrö Sözleşmesi'ne büyük önem verdiğini ve tüm taraflarca uygulanmasını kararlılıkla desteklediğini bildirdi.

Elçilik, "Sözleşmenin, özellikle Akdeniz ve Ortadoğu'daki son olaylardan dolayı meydana gelen dramatik dönemde, tüm ülke ve devletlerin çıkarlarına hizmet ettiğine inanıyoruz. Bu bağlamda, Türkiye'nin dengeli ve sorumlu tutumunu takdirle karşılıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.

Ukrayna da Montrö Sözleşmesi'nin uygulanmasından memnun olduğunu daha önce yapılan açıklamalarla dile getirdi.

Kiev yönetiminin daha çok gündeme getirmek istediği konu ise Rus petrolünü dünya pazarlarına taşıyan ve "hayalet filo" olarak bilinen deniz taşıtlarının boğazlardan geçmesinin önlenmesi.

Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılmayan Türkiye, ABD, İngiltere ve AB'nin "hayalet filo" konusunda attığı adımlara da katılmıyor. Montrö Sözleşmesi, Türkiye'ye sadece savaş döneminde askeri gemilerin geçişini engelleme hakkını veriyor.

Mustafa DENİZ

Bu adım, bölgedeki deniz yetki alanları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Atina yönetiminin söz konusu hamlesi, Türkiye ile Libya arasında daha önce imzalanan deniz yetki alanları mutabakatıyla belirlenen sınırlarla çakışan bir bölgede faaliyet öngörmesi nedeniyle dikkat çekiyor. Bu durum, yalnızca ekonomik bir girişim olarak değil, aynı zamanda hukuki ve siyasi bir meydan okuma olarak değerlendiriliyor.

Uluslararası aktörler devreye girebilir

Yunanistan, Chevron ile yürüttüğü iş birliğiyle Doğu Akdeniz’deki enerji potansiyelini devreye almayı ve Avrupa’nın artan enerji ihtiyacına alternatif kaynak sunmayı hedefliyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşının ardından Avrupa’nın enerji arz güvenliğini çeşitlendirme arayışı, bölgedeki kaynakların stratejik önemini artırmış durumda.

Chevron gibi küresel ölçekte etkili bir şirketin sürece dahil olması, konuyu yalnızca bölgesel bir anlaşmazlık olmaktan çıkararak daha geniş jeopolitik bir çerçeveye taşıyor. Uzmanlara göre bu tür büyük ölçekli enerji şirketlerinin sahada yer alması, uluslararası aktörlerin de denkleme daha fazla dahil olmasına yol açabiliyor.

Bölgede ABD’nin üsleri var

Yunanistan’ın Doğu Akdeniz’deki bu hamlesi, aynı zamanda ABD’nin bölgede sahip olduğu askeri varlıkla birlikte değerlendiriliyor. Souda Bay Naval Base başta olmak üzere Girit Adası çevresindeki ABD askeri varlığının, doğrudan bir güvenlik garantisi sağlamasa da caydırıcılık etkisi oluşturduğu belirtiliyor.

Atina’nın stratejisinin, ABD merkezli bir şirketle iş birliği yaparak hem siyasi hem de ekonomik zeminde elini güçlendirmek olduğu ifade ediliyor. Bu yaklaşımın, Türkiye ile olası gerilimlerde Washington’un daha dengeli bir pozisyon almasını sağlamayı amaçladığı yorumları yapılıyor.

Kontrollü rekabet arayışı

Öte yandan Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları ve Libya ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde bölgede aktif bir politika izlemeye devam ettiği biliniyor. Ankara’nın, olası gelişmelere karşı diplomatik girişimlerin yanı sıra sahada da karşı adımlar atabileceği değerlendiriliyor.

Uzmanlar, kısa vadede doğrudan bir çatışma ihtimalinin düşük olduğunu ancak NAVTEX ilanları, sondaj faaliyetleri ve diplomatik gerilimler üzerinden “kontrollü bir rekabetin” sürebileceğine dikkat çekiyor. Doğu Akdeniz’de enerji arayışlarının hızlanmasıyla birlikte bölgenin önümüzdeki dönemde daha da hareketli bir jeopolitik sahneye dönüşmesi bekleniyor.

Mustafa DENİZ

Son dönemde Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan arasında yoğunlaşan diplomatik temaslar, “yeni bir savunma paktı mı kuruluyor?” sorusunu beraberinde getirdi.

Ortak tehdit algısı öne çıkıyor

Uzmanlara göre dört ülkenin aynı zeminde buluşmasını sağlayan temel unsur, bölgesel istikrarsızlık ve artan güvenlik tehditleri. Orta Doğu’da tırmanan gerilim, enerji hatlarının güvenliği ve terörle mücadele başlıkları, iş birliği ihtiyacını güçlendiriyor.

Özellikle Kızıldeniz, Doğu Akdeniz ve Basra Körfezi hattında yaşanan gelişmeler, bu ülkeleri daha koordineli hareket etmeye yöneltiyor. Pakistan’ın nükleer kapasitesi ve askeri tecrübesi, Türkiye’nin savunma sanayii gücü, Suudi Arabistan ve Mısır’ın bölgesel etkisi, olası bir yapıyı stratejik açıdan dikkat çekici kılıyor.

Resmi pakt yok iş birliği artıyor

Şu aşamada dört ülke arasında resmi bir savunma paktı kurulduğuna dair doğrulanmış bir anlaşma bulunmuyor. Ancak son dönemde gerçekleştirilen askeri tatbikatlar, savunma sanayii anlaşmaları ve üst düzey ziyaretler, fiili bir iş birliği zemininin oluştuğuna işaret ediyor.

Türkiye’nin insansız hava araçları ve savunma teknolojileri alanındaki ihracatı, Suudi Arabistan ve Mısır ile ilişkilerde yeni bir sayfa açarken, Pakistan ile uzun yıllara dayanan askeri iş birliği bu sürecin önemli ayağını oluşturuyor.

Enerji ve ticaret güvenliği belirleyici

Olası bir savunma iş birliğinin yalnızca askeri değil, ekonomik boyutu da bulunuyor. Enerji arz güvenliği, deniz ticaret yollarının korunması ve kritik altyapıların savunulması, bu ülkelerin ortak gündeminde yer alıyor.

Özellikle petrol ve doğal gaz taşımacılığının geçtiği hatların güvenliği, küresel ekonomi açısından da kritik önemde. Bu nedenle bölgesel bir savunma koordinasyonu, sadece bu dört ülkeyi değil, daha geniş bir coğrafyayı etkileyebilecek potansiyele sahip.

Yeni bir blok mu doğuyor?

Analistler, söz konusu iş birliğinin klasik bir askeri ittifaktan ziyade “esnek ve çok katmanlı” bir model olarak şekillenebileceğini belirtiyor. NATO benzeri bağlayıcı bir yapıdan çok, ortak tatbikatlar, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii ortaklıkları üzerinden ilerleyen bir çerçeve öne çıkıyor.

Dengeler değişebilir

Böyle bir oluşumun hayata geçmesi halinde, Orta Doğu’daki güç dengelerinde önemli değişimlerin yaşanabileceği değerlendiriliyor. Özellikle bölgesel rekabetin arttığı bir dönemde, dört ülkenin koordinasyonu yeni bir jeopolitik denge unsuru oluşturabilir.

Şimdilik resmi bir pakt olmasa da artan temaslar ve ortak çıkar alanları, Ankara-Riyad-Kahire-İslamabad hattında savunma iş birliğinin önümüzdeki dönemde daha da derinleşebileceğine işaret ediyor.

Mustafa DENİZ

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Suudi Arabistan ziyareti, son yıllarda ivme kazanan Türkiye-Suudi Arabistan normalleşme sürecinin yeni ve kritik bir aşaması olarak değerlendiriliyor. Ziyaretin ekonomi başlığı öne çıksa da diplomatik kulislerde asıl dikkat çeken unsur siyasi boyut ve bölgesel dengelere olası etkileri oldu.

Son dönemde karşılıklı yatırımlar, ticaret hacminin artırılması ve savunma sanayii alanındaki iş birlikleriyle güçlenen Ankara–Riyad hattı, artık daha geniş bir stratejik çerçevede ele alınıyor. Uzmanlara göre bu ziyaret, iki ülkenin yalnızca ekonomik ortaklar değil, bölgesel meselelerde daha koordineli hareket edebilecek aktörler hâline gelme arayışının da bir yansıması.

ABD’ye Mesafeli Riyad, Ankara’ya Yakınlaşır mı?

Suudi Arabistan’ın onlarca yıldır ABD ile sürdürdüğü stratejik ittifak, son dönemde ciddi sınamalardan geçiyor. Özellikle Gazze’de yaşanan savaş ve Washington yönetiminin İsrail politikası, Riyad’ın güvenlik ve dış politika önceliklerini yeniden değerlendirmesine neden oldu. Suudi Arabistan’ın Filistin meselesinde iki devletli çözümü açık biçimde savunmasına karşın, ABD’nin bu yaklaşımı fiilen hayata geçirecek bir siyasi irade ortaya koyamaması dikkat çekiyor.

Bu tablo, Riyad yönetiminin dış politikada alternatif denge arayışlarını hızlandırdığı şeklinde yorumlanıyor. Türkiye ise hem Filistin meselesindeki tutumu hem de bölgesel krizlerde izlediği çok boyutlu diplomasiyle Suudi Arabistan açısından önemli bir muhatap olarak öne çıkıyor. Ankara’nın Gazze konusunda uluslararası platformlarda sergilediği aktif diplomasi, iki ülke arasında siyasi yakınlaşma için zemin oluşturabilecek unsurlar arasında gösteriliyor.

Ekonomik iş birliği, siyasi güvene dönüşür mü?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ziyareti kapsamında imzalanan ve gündeme gelen anlaşmalar, büyük ölçüde ekonomi ve yatırım eksenli olsa da, diplomatik kaynaklar bu temasların dolaylı bir siyasi mesaj içerdiğine dikkat çekiyor. Türkiye’nin Körfez ülkeleriyle geliştirdiği ilişkiler, Ankara’ya yönelik uluslararası siyasi güvenin yeniden tesis edilmesine katkı sağlayan bir unsur olarak görülüyor.

Özellikle Suudi Arabistan gibi bölgesel ağırlığı yüksek bir aktörle kurulan dengeli ilişki, Türkiye’nin yalnızca ekonomik değil, diplomatik manevra alanını da genişletiyor. Bu durum, Batı ile ilişkilerde de Ankara’nın elini güçlendiren bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Güvenlik algısında değişim sinyali

Türkiye–Suudi Arabistan ilişkilerinin geçmişinde güvenlik alanında mesafeli bir duruş dikkat çekiyordu. 1979’daki Kâbe Baskını sırasında Suudi Arabistan yönetiminin güvenlik desteği için Fransa’ya başvurması, Riyad’ın o dönemki tercihlerini simgeleyen önemli bir örnek olarak hafızalarda yer alıyor.

Ancak bugün gelinen noktada bölgesel dengeler köklü biçimde değişmiş durumda. Türkiye’nin savunma sanayiinde kaydettiği ilerleme, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin sahadaki kapasitesi ve askeri-teknolojik yetkinliği, Suudi Arabistan’ın güvenlik algısında Ankara’ya yönelik daha olumlu bir bakışın oluşmasına zemin hazırlıyor. Son yıllarda savunma sanayii alanında yapılan temaslar ve iş birliği sinyalleri, bu dönüşümün somut göstergeleri olarak değerlendiriliyor.

Yeni dönemin şifreleri

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Arabistan ziyareti, Türkiye-Suudi Arabistan ilişkilerinin yalnızca geçmişteki kırılmaların telafisi değil, aynı zamanda yeni bir bölgesel denge arayışının parçası olarak okunuyor. Ekonomi merkezli başlayan yakınlaşmanın, orta ve uzun vadede siyasi ve güvenlik boyutlarını da kapsayan daha derin bir iş birliğine evrilmesi ihtimali giderek güçleniyor.

Ankara ile Riyad arasında kurulacak dengeli ve çok boyutlu ilişki, yalnızca iki ülkeyi değil, Orta Doğu’daki güç dengelerini de etkileme potansiyeli taşıyor. Bu nedenle Erdoğan’ın ziyareti, ekonomik kazanımların ötesinde, bölgesel siyasette yeni bir sayfanın habercisi olarak yakından izleniyor.

Anlaşma; bilgi paylaşımı, ortak tatbikatlar, savunma sanayi projeleri, karşı istihbarat ve NATO bünyesindeki koordinasyonu kapsıyor. Taraflar, Temmuz 2026’da Türkiye’de yapılacak NATO Zirvesi öncesinde stratejik uyumu derinleştirmeyi hedefliyor.

Türk Silahlı Kuvvetleri, yaklaşık 425 bin aktif personeli, güçlü kara unsurları, modernize edilmiş hava filosu ve donanmasıyla NATO’nun ABD’den sonra en büyük ikinci ordusu konumunda bulunuyor. Yerli savunma sanayiinde özellikle İHA/SİHA, elektronik harp, zırhlı araç ve füze sistemlerinde son yıllarda kaydedilen atılım, Türkiye’yi sadece kullanıcı değil aynı zamanda ihracatçı bir ülke haline getirdi.

Polonya ordusu ise yaklaşık 100 bin aktif askerle Avrupa’nın en hızlı modernize olan silahlı kuvvetleri arasında yer alıyor. Varşova yönetimi, özellikle hava savunma sistemleri, radar teknolojileri, zırhlı birlikler ve topçu kapasitesine yaptığı büyük yatırımlarla NATO’nun doğu kanadında caydırıcılığı artırmayı amaçlıyor. ABD ve Güney Kore’den alınan yeni nesil savaş uçakları, tanklar ve füze sistemleriyle Polonya, Doğu Avrupa’nın askeri merkezlerinden biri haline geliyor.

İki ülkenin askeri profilleri birbirini tamamlayıcı nitelik taşıyor. Türkiye’nin insansız sistemler, muharebe tecrübesi ve bölgesel operasyon kabiliyeti; Polonya’nın gelişmiş radar, hava savunma ve kara platformlarıyla birleştiğinde, NATO içinde daha dengeli ve güçlü bir savunma mimarisi ortaya çıkıyor. Ortak tatbikatlar ve teknik iş birliği sayesinde bu yeteneklerin birlikte çalışabilirliği artırılacak.

İş birliğinin Türkiye’ye sağlayacağı kazanımların başında savunma sanayii ihracatının çeşitlenmesi geliyor. Polonya’nın Avrupa Birliği projelerine ve fon mekanizmalarına erişim kabiliyeti, Türk savunma firmalarının Avrupa pazarında daha görünür olmasına katkı sağlayabilir. Ortak üretim, teknoloji paylaşımı ve Ar-Ge projeleri, Türkiye’nin yüksek katma değerli savunma ürünlerini Avrupa standartlarıyla daha entegre hale getirmesine imkân tanıyacak.

Ayrıca Polonya’nın Türkiye’nin Avrupa savunma projelerine katılımını ve AB üyelik sürecindeki diplomatik girişimlerini desteklemesi, Ankara’nın siyasi ve stratejik manevra alanını genişletebilir. NATO’nun doğu ve güney kanatlarını birbirine bağlayan bu ortaklık, Türkiye’nin ittifak içindeki merkezi rolünü pekiştirirken, bölgesel güvenlik mimarisinde söz sahibi olma kapasitesini de güçlendirecek.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hz. Ali Cami’nde cuma namazının ardından basın mensuplarının sorularını yanıtladı. Erdoğan, pazartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile görüşeceğini açıkladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

"Netanyahu denilen bu firavunun yaptıkları yanına kar kalmayacak. Çünkü 7'den 70'e çok mazlumun ahını aldı. Bu yavruların ahı onun yanına kar kalmaz. O çadırdan başka her şeye benzeyen, rüzgarların, yağmurun, çamurun içindeki o yavruların hali, herhalde onların ahı Netanyahu'ya kar kalmaz.

Konteyner göndermek istiyoruz müsaade etmiyor. Elimizde konteynerler var, gönderemiyoruz. Çadırlardan Filistinli kardeşlerimizi kurtarabilirdik. Er veya geç o mazlumları bu sıkıntıdan kurtaracağız.

Şu anda bildiğiniz gibi benim, gerek Sayın Putin’le gerek Zelenskiy’le, gerek bu konuda Trump’la ve Avrupa ülkelerinin liderleriyle görüşmelerim devam ediyor. Bu hafta içinde Paris’te, yine böyle bir zirve Gönüllüler Konferansı adı altında yapılacak ve benim adıma oraya Dışişleri Bakanım katılacak. Ama bu arada, yine Sayın Trump’la da pazartesi akşamı, gündüz saat dört gibi falan, bir görüşmemiz olacak. Bu görüşmede Rusya ile Ukrayna arasındaki konuları, aynı şekilde Filistin’deki konuları da ele alma fırsatını bulacağız."

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suriye Cumhurbaşkanı Şara'yı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde resmi törenle karşıladı.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ve bazı yetkililer de yer aldı.

Görüşmenin basına kapalı gerçekleştiği belirtildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Başbakan Meloni'nin başkanlığında İtalya'nın başkenti Roma'da düzenlenen Türkiye-İtalya 4. Hükümetlerarası Zirvesi'nin ardından iki lider, ortak basın toplantısı düzenledi.

Başbakan Meloni, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek, "Çalışmalarımız son derece verimli geçti. Çalışmalarımızın sonuçlarından çok mutluyuz." dedi.

"Ülkelerimiz arasındaki dört dörtlük ilişkilerin daha da ileri gitmesi yolunda iyi temeller attığımızı düşünüyorum." diyen Meloni, şöyle devam etti:

"İtalya-Türkiye arasında Akdeniz'de bir numara olacak şekilde iyi ilişkiler var. 2024'te 30 milyar doları aşan dış ticaret hacmimizle birlikte rekor kırmış durumdayız. Son dönemde yüzde 28 artışla önemli rakamlar elde ettik. Birbirimizi tamamlayan faaliyetlerimiz ve üretimlerimiz var."

Meloni, potansiyelin hep arttığını, katma değer üretildiğini vurgulayarak, "Son derece olumlu bir tablo. Arzu ettiğimiz 30 milyar dolarlık ticaret hacmini 5 yıl erken tutturmuş oluyoruz." diye konuştu.

Orta dönemde ikili ticaret hacminin 40 milyar dolara ulaşmasını hedeflediklerini dile getiren Meloni, bunun için çok çalışılması gerektiğini söyledi.

Meloni, her iki liderin de kendi firmalarının kapasitelerine güvendiğini ifade ederek, Türkiye'nin önde gelen insansız hava araçları üreticisi Baykar'ın başarılarından övgüyle söz etti.

Meloni, "Bugün görüldüğü üzere büyük Türk şirketleri İtalya'ya yatırım yapmaya giderek daha fazla ilgi gösteriyor. Baykar Teknoloji'nin Piaggio Aerospace'i satın alma kararı ve Leonardo ile birlikte insansız hava araçlarının geliştirilmesi, üretimi ve bakımı alanında İtalya-Türkiye ittifakı kurması bunun bir göstergesidir. Bu anlaşmayı önemli buluyorum." ifadelerini kullandı.

İtalyan Başbakan, "İtalya merkezli ortak bir girişim var olunca, hem halihazırda güçlü noktalarımız daha güçlü olacak hem de bütün Avrupa'ya yönelik olarak yeni fırsatlar oluşturacak." değerlendirmesinde bulundu.

- Telekomünikasyon alanındaki işbirliği

TIM (Telecom Italia) Sparkle ile Turkcell arasındaki anlaşmaya işaret eden Meloni, "Bu anlaşma Türkiye'yi İtalya ve Avrupa telekomünikasyon ekosistemine bağlamayı hedefliyor. Akdeniz'i aşacak yaklaşık 4 bin kilometrelik ileri teknoloji bir dijital omurga inşa edeceğiz. Bu yapı, Avrupa, Orta Doğu ve Asya arasındaki bağlantıyı geliştirecek. Enerji işbirliğimizi güçlendiriyoruz ki bu alanda zaten stratejik ortaklar konumundayız, özellikle Trans Adriyatik Boru Hattı (TAP) aracılığıyla doğal gaz tedarikinde." yorumunu yaptı.

Enerjide, özellikle doğal gazla iki ülkenin "stratejik ortaklar" konumunda olduğunu anlatan Meloni, yenilenebilir enerji, uzay, hızlı tren, kültür varlıklar ve arkeoloji gibi alanlarda işbirliği arzusunun bulunduğunu kaydetti.

İtalya ve Türkiye'nin, 2032 Avrupa Futbol Şampiyonası'nı (EURO 2032) birlikte organize etme sorumluluğunu paylaştığını vurgulayan Meloni, "Bu her iki ülke için de büyük bir meydan okuma. (Türkiye ile) İlişkimiz ekonomik ilişkilerin çok ötesine geçiyor. Avrupa-Akdeniz senaryosunda Atlantik İttifakı çerçevesinde müttefik ülkeleriz." ifadelerini kullandı.

- Uluslararası meseleler: Rusya-Ukrayna Savaşı ve Orta Doğu

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile jeopolitik krizleri de uzun uzun istişare ettiklerini belirten Meloni, kendisine Ukrayna'da arabuluculuk çabaları için teşekkürlerini iletti.

Meloni, bu bağlamda, Ukrayna'da ABD Başkanı (Donald) Trump'ın adil ve kalıcı bir barışa ulaşma çabalarına tam destek verdiklerini yineleyerek, şöyle devam etti:

"(Papa Franciscus'un cenazesinde) Aziz Petrus Bazilikası'nda Amerikan Başkanı ile Ukrayna Devlet Başkanı arasındaki görüşmenin büyük anlam taşıdığını düşünüyorum ve elbette hepimiz bunun bu süreçte bir dönüm noktası olabileceğini umuyoruz. Ciddi bir müzakere sürecinin başlatılmasını sağlamak için derhal ve koşulsuz ateşkes çağrımızı yineliyoruz. Dün, Rusya'nın 2. Dünya Savaşı zaferinin kutlamalarıyla sınırlı üç günlük tek taraflı bir ateşkes ilan ettiğini öğrendik. Bu girişimi dikkate alıyoruz ama bunun olması gerekenle ilgisi yok. Elbette Rusya'nın, Ukrayna'nın gösterdiği gibi barışa gerçekten ulaşmak istediğini somut olarak göstermesini ümit ediyoruz."

Başbakan Meloni, Gazze, Suriye ve Libya'daki durumlar bağlamında yeniden inşa süreci ve kalıcı barış yönündeki gayretleri desteklediklerini kaydetti.

Meloni, "Orta Doğu özellikle de Gazze'de giderek daha trajik bir hale gelen durum üzerine fikir alışverişinde bulunduk. İtalya, sadece Gazze Şeridi'nin yeniden inşasına yönelik bir plan için değil, aynı zamanda bölgesel düzeyde kalıcı bir barış ve güvenlik çerçevesi oluşturmak için çaba gösteren Arap ülkelerinin girişimlerini desteklemektedir." dedi.

Başbakan Meloni, Suriye'de, etnik ve dini azınlıklar da dahil olmak üzere tüm toplum kesimlerinin tam olarak dahil edildiği demokratik bir geçişin sağlanmasının gerekliliği konusunu paylaştıklarını aktardı.

Meloni, "Mültecilerin gönüllü, güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde evlerine dönebilmelerini temin etmek için Suriye ekonomisinin yeniden canlanmasını teşvik etmeyi hayati önemde görüyoruz. Aynı şekilde, terörle mücadelede geri adım atılmaması gerektiğine inanıyoruz ki bu alanda İtalya ve Türkiye zaten oldukça etkili bir işbirliği yürütmektedir ve bunu daha da güçlendirmek istiyoruz." ifadelerini kullandı.

Türkiye ile ortaklaşa şekilde göç konusunda son derece iyi tedbirler aldıklarına işaret eden Meloni, Türkiye kaynaklı düzensiz göçün sıfıra indiğini söyledi.

Meloni, suç örgütleri ve insan kaçakçılarına geçit verilmemesi konusunda mutabık olunduğunu da belirterek, "Şu ana kadar yaptıklarımızdan ötürü gurur duyabileceğimizi düşünüyorum." dedi.

Başbakan Meloni, İtalya ve Türkiye'nin birlikte kat edeceği çok yol olduğunu da dile getirdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Antalya Diplomasi Forumu'nun (ADF) son gününde düzenlenen basın toplantısında konuştu.

Dördüncüsünü düzenledikleri ADF'nin bu yıl da diplomasinin nabzını tuttuğunu kaydeden Fidan, ADF'nin zengin ve çok katmanlı istişare platformu olarak öne çıktığını vurguladı.

Fidan, ADF'nin bölgesel ve küresel gelişmelere ışık tutarak mevcut sorunlara çözüm önerileri getirdiğini belirterek, bu yılki buluşmada insanlığın ortak geleceğine dair umut ve kaygıları hep birlikte dile getirdiklerini söyledi.

Bu geleceği birlikte inşa edecek işbirliği mekanizmalarını ele aldıklarını kaydeden Fidan, "Ayrışan dünyada diplomasiyi sahiplenme anlayışıyla diplomasinin kutuplaşmayı değil uzlaşmayı nasıl öne çıkarabileceğini tartıştık. Diplomasinin sadece kriz anlarında başvurulan bir araç değil aynı zamanda dönüştürücü bir akıl ve onarıcı bir irade olduğunu vurguladık." ifadelerini kullandı.

ADF'ye 155 ülkeden 6 bine aşkın kişi katıldı

Fidan, bu çerçevede toplam 50 oturum düzenlediklerini belirterek, bunun uluslararası standartlarda çok yüksek bir sayı olduğuna dikkati çekti.

Bakan Fidan, "Toplamda 155 ülkeden 6 bini aşkın konuğu ağırladık. Bunların arasında 21 devlet ve hükümet başkanı, 5 devlet ve hükümet başkan yardımcısı, 2 meclis başkanı, 2 özerk yönetim lideri, 64 bakan, 61 uluslararası kuruluşun üst düzey temsilcisi, ayrıca çok sayıda düşünce kuruluşu temsilcisi, diplomatlar, bilim adamları ve iş adamları forumumuza iştirak etmişlerdir." ifadelerini kullandı.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump'ın bir araya gelmelerine ilişkin kesinleşen bir hususun olmadığını belirterek, "Bu konularda çalışmalarımız devam ediyor. Görüşme Türkiye'de mi, Amerika'da mı olacak, ne zaman olacak, bunlar halihazırda bakanlıklarımız arasında çalışması devam eden konular." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Suriye'ye ziyaret gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceğine ilişkin soru üzerine Dışişleri Bakanı Fidan, şunları kaydetti:

Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un Antalya Diplomasi Forumu marjında Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Karadeniz ve Transkafkasya'daki durumun ve gelecek ikili temasların programınının ele alındığı dile getirildi.

Söz konusu açıklamada şu cümleler yer aldı:

Orta Doğu ve Kuzey Afrika ile Transkafkasya ve Karadeniz bölgesindeki durum da dahil olmak üzere uluslararası ve bölgesel gündemin kilit konuları detaylı bir şekilde ele alındı. Ülkelerimiz arasındaki siyasi diyalog, ticaret, ekonomi ve enerji işbirliği gibi güncel konular üzerinde saatler süren bir mutabakat sağlandı. Yaklaşan Rus-Türk temaslarının takvimi ele alındı.

Amerika ve Avrupa'dan sınırlı sayıda katılım olan ADF, daha çok Afrika, Ortadoğu ve Balkanlar'dan gelen temsilcilerle ilerleyen bir platforma dönüşmesi açısından dikkat çekiyor.

ADF'de tartışılan konuların daha çok "küresel Güney"in ilgi alanını cezbeden bir bakış açısıyla ele alınması, Batı'nın eleştirel bir dille anılması ADF'den çıkacak sonuçların değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.

11-13 Nisan günleri arasında Belek'teki NEST Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilecek ADF, diplomasinin bölgesel ve küresel meselelerin çözümündeki rolüne yeniden odaklanılması ve sorunların çözümü için diyalog ve diğer yöntemlerin öncelenmesi gerektiğine vurgu yapacak.

ADF'nin resmi web sitesinde yer alan açıklamalar da artan jeopolitik gerilimler, küresel eşitsizlikler ve teknolojik dönüşümlerin getirdiği belirsizlikler gibi unsurların yarattığı belirsizliklere işaret ediyor ve forum katılımcılarının bu sorunlara yanıtlar üretmesinin beklendiğini kaydediyor.

Açıklamalara göre, bu seneki ADF'ye 20'den fazla devlet ve hükümet Başkanı, iki meclis başkanı, 74 bakan, 23 bakan yardımcısı, 11 milletvekili başta olmak üzere yaklaşık 140 ülkeden 450'ye yakın temsilci katılacak.

ADF, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın bugün yapacakları açılış konuşmalarıyla resmen başlayacak.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ayrı ayrı görüşmeleri beklenen liderler arasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Kıbrıslı Türk lider Ersin Tatar, Macaristan Cumhurbaşkanı Viktor Orban ile Somali, Endonezya, Gine Bisseau, Kosova ve Karabağ gibi ülkelerin cumhurbaşkanları geliyor.

8 Aralık'ta Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye'de iktidarı ele geçiren Ahmed Şara'nın da ADF'ye katılacak olması bu platformun özellikle Suriye başlıklı gündeminin takip edilmesi açısından önemini artıran bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

ADF, Suriye'de başlayan yeni dönemin tüm başlıklarıyla ele alınmasını sağlaması açısından da önemli bir zemin oluşturuyor. Bu konuda özel bir panelin düzenlenecek olması da bunun işareti olarak değerlendiriliyor.

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, AGİT Genel Sekreteri Feridun Sinirlioğlu da ADF'ye katılım gösterecek uluslararası örgüt temsilcileri olarak öne çıkıyorlar. AB ve diğer Avrupa ülkelerinden ise yüksek düzeyli bir katılım öngörülmüyor.

Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Büyükelçi Prof. Dr. Çağrı Erhan başkanlığında Çankaya Köşkü'nde yapılan çalıştaya, resmi kurum temsilcileri, akademisyenler, düşünce kuruluşu temsilcileri ve konuyla ilgili uzmanlar katıldı.

Gelecekteki Avrupa güvenlik mimarisi kapsamında "AB'nin güvenlik ve savunma yapısında Türkiye'nin yeri ve rolü ne olabilir ve NATO kendisini ne şekilde yenileyebilir ve dönüştürebilir?" soruları etrafında tartışmaların yürütüldüğü toplantı yaklaşık 3 saat sürdü.

"Yeni Avrupa Güvenlik Mimarisi"nin nasıl şekillenebileceğinin bütün yönleriyle ele alındığı çalıştayda, tüm katılımcılar değişen küresel dengelere farklı pencerelerden yaklaşımlar sundu.

Çalıştayda, uluslararası ve ulusüstü mekanizmaların geçirdiği dönüşüm tartışıldı ve jeopolitik dengelerin yeniden şekillendiği bu dönüşüm atmosferinde ülkelerin aldıkları pozisyonlar, savunma ve güvenlik konuları bağlamında belirsizliklerin ön plana çıktığı koşullar içinde ortaya çıkan meydan okumalar, fırsatlar ve tehditler üzerinde duruldu. Türkiye'nin dış politika bağlamında önem verdiği hususların askeri, siyasi, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla ele alındığı çalıştayda, özellikle NATO'nun içinde bulunduğu yapısal dönüşüm iklimi ve Avrupa ülkelerinin girişimiyle oluşturulması planlanan güvenlik mimarisi kapsamında tartışmalar yürütüldü.

Ayrıca çalıştay kapsamında Türkiye'nin NATO içindeki lider konumu ve değişen dünya dengeleri çerçevesinde oynayacağı aktif aktörlüğüne vurgu yapıldı.

Rusya ve ABD topraklarındaki diplomatik temsilciliklerinin faaliyetlerinin normale döndürülmesi için ikinci kez toplanan iki ülke heyetleri temaslarını sonlandırdı.

Rusya'nın İstanbul Başkonsolosluğu'nda yapılan görüşme 5.5 saat sürdü.

ABD heyeti, görüşme sonrası Rusya Başkonsolosluğu'ndan ayrılan ilk taraf oldu.

Rus ve ABD'li diplomatlar, görüşmenin ardından herhangi bir basın açıklaması yapmadı.

İki ülke dışişleri bakanlıklarının ilerleyen saatlerde görüşmenin sonuçlarına dair açıklama yapması bekleniyor.

Çok önemli konular istişare edildi

27 Şubat'ta ilk kez ABD Başkonsolosluğu'nun Arnavutköy'deki rezidansında bir araya gelen heyetler, bugünkü görüşmede de diplomatik temsilciliklerin durumunu ele aldı.

Taraflar özellikle diplomatik misyonlara bankacılık hizmetleri sunulması, el koyulan Rus diplomatik mülklerinin iadesi, diplomatik personele vize verilmesi ve seyahat kolaylığı sağlanması, Rusya ile ABD arasında direkt uçuşların başlatılması gibi başlıklar üzerine yoğunlaştı.

İlk görüşme 6 saatten uzun sürmüştü

27 Şubat'ta sabah saat 10:00 sularında başlayan Rusya ve ABD heyetlerinin İstanbul'daki görüşme, 6 saatten uzun sürmüştü.

Görüşmelere Kıbrıs Cumhuriyeti ve adadaki Türk yönetiminin temsilcileri ile garantör ülkeler Türkiye, Yunanistan ve İngiltere katılacak.

İki devletli çözüm dışında bir müzakere yapmaya yanaşmayan Türk yönetimi, Cenevre toplantısının yeni bir müzakere sürecinin başlangıcı olarak görülmeyeceğini vurguluyor.

Kıbrıs Cumhuriyeti ise Birleşmiş Milletler (BM) parametreleri çerçevesinde yeni bir müzakere sürecinden yana olduğunu, 2017'de yapılan görüşmelerin kaldığı yerden devam etmesini istediğini kaydediyor.

Tarafların görüş farklılıklarının derinliği nedeniyle görüşmelerde ilerleme sağlanmasının güç olduğu düşünülüyor.

Guterres'in ev sahipliğinde yapılacak toplantıya Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis, Kuzey Kıbrıs lideri Ersin Tatar, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgo Gerapetritis ile İngiltere'nin Avrupa ve Kuzey Amerika'dan Sorumlu Devlet Bakanı Stephen Doughty katılıyor.

Cenevre'deki ilk toplantı 17 Mart'ta Guterres'in liderliğinde bir akşam yemeği olacak.

Asıl görüşmeler 18 Mart Salı sabahı yapılacak.

Guterres'in toplantıya katılan taraflarla ikili görüşmeler gerçekleştirmesi, ardından da 5+1 formatında genişletilmiş toplantıyı yönetmesi öngörülüyor.

Toplantıların aynı gün öğleden sonra tamamlanması bekleniyor.

Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin en son girişim 2017 senesinde İsviçre'nin Crans Montana kasabasında yapılmıştı.

Adadaki Türk yönetmi 2021'de yaptığı açıklamayla bir daha "federasyon" temelli bir çözümü müzakere etmeyeceğini açıklamıştı.

Guterres, tıkanıklığı aşmak için 2024 yılında Kıbrıs için özel temsilci atamış ancak temsilcinin altı aylık temasları sonunda yazdığı rapor, yeni bir müzakere zemininin olmadığı görüşünü yansıtmıştı.

BM Genel Sekreteri, 15 Ekim 2024'te Tatar ve Hristodulidis ile New York'ta bir araya gelmiş ve genişletilmiş formatta bir toplantı yapmak istediğini iletmişti.

'İki ayrı devlet gerçeği kabul edilmeli'

Ankara'daki diplomatik kaynaklar, Cenevre'de yapılacak görüşmelerde Kıbrıs meselesinde ileriki döneme ilişkin görüş alışverişinde bulunulmasının beklendiğini kaydediyor.

Kaynaklar, "Bu itibarla, söz konusu toplantı, hiçbir surette 'geçmiş müzakere süreçlerinin devamı' veya 'yeni bir müzakere sürecinin başlangıcı' niteliği taşımamaktadır" değerlendirmesinde bulundu.

Türkiye ve Kıbrıs Türk tarafı, BM parametreleri çerçevesinde federasyon temelli çözüm girişimlerinin sonuç vermediğini ve adada "iki ayrı devlet ve iki ayrı halk" olduğu gerçeğinin kabul edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Kaynaklar, sorunun çözümüne yönelik resmi müzakerelerin başlatılabilmesi için Kıbrıs Türkleri'nin özden gelen haklarının, yani egemen eşitlik ve eşit uluslararası statünün uluslararası toplum tarafından tescil edilmesi gerektiğini vurguluyorlar.

Kuzey Kıbrıs lideri Ersin Tatar, Cenevre toplantıları öncesinde siyasi partileri bilgilendirme toplantısı düzenledi.

Tatar, 5+1 formatlı zirveye "yapıcı bir anlayışla" gittiklerini ancak "AB çatısı altında iki devletli bir formül" müzakere etmek istediklerini kaydetti.

Tatar, adadaki iki devletli sistemin kökleştiğini ve kimsenin yeni bir macera aramaması gerektiğini kaydetti.

'Federasyon temelli müzakere'

Hristodulidis ise 8 Mart'ta Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis ile görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, Cenevre'ye "net bir planla" gittiğini kaydetti.

Kıbrıs Cumhuriyeti lideri, 2017'de sonuca ulaşmayan Crans Montana görüşmelerinin kaldığı yerden başlamasını istediklerini belirtti.

Son açıklamasında da yapıcı bir tutumla toplantıya katılacağını ancak BM Güvenlik Konseyi kararlarında yer aldığı şekliyle iki toplumlu ve iki bölgeli federasyon temelli müzakere dışında bir seçeneği kabul etmeyecekleri mesajını verdi.

Hristodulidis, adada tek egemen ve uluslararası temsiliyeti olan devletin yaşaması gerektiğini da kayda geçirdi.

Crans Montana görüşmelerinde taraflar ekonomi, Avrupa Birliği (AB), mülkiyet, yönetim-güç paylaşımı, toprak ile güvenlik ve garantilerden oluşan altı temel başlığı müzakere ettiler.

Tarafların üzerinde anlaşma sağlayamadıkları en önemli unsurlar arasında garantörlüğün devamı var.

Kıbrıs Cumhuriyeti "sıfır asker sıfır garanti" olarak tarif ettiği yaklaşım çerçevesinde adadaki Türk askerlerinin belirli bir zaman diliminde çekilmesinde ısrar etti.

Türk tarafı ise bu talebi kabul etmedi.

Dönemin Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Crans Montana toplantılarının ardından yaptığı açıklamada, BM parametrelerinin artık çöktüğünü, Kıbrıs Cumhuriyeti ile Ankara'nın yeni bir yol haritası oluşturacağını açıklamıştı.

Yeni yol haritasını 2021'de açıklayan Tatar, Kıbrıs Türkleri'nin eşit egemenliği ve uluslararası eşit statüsünün kabul edilmediği hiçbir durumda yeni bir müzakere sürecine başlamayacaklarını kaydetmişti.

Almanya'nın müstakbel başbakanı, Hristiyan Demokrat Birlik'in (CDU) lideri Friedrich Merz'in ilk ziyaret edeceği ülkeler arasında Türkiye'nin de yer alması bekleniyor.

BBC Türkçe'ye konuşan Almanya'nın eski Ankara Büyükelçisi Dr. Eckart Cuntz, "Merz, başbakanlık görevini üstlendikten sonra gecikmeksizin bu ziyareti yapacaktır" derken, bunun için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Merz'i seçimleri kazanmasından ötürü tebrik ederek Türkiye'ye davet etmesinin büyük önem taşıdığını söyledi.

23 Şubat'taki erken genel seçimleri kazanan ve Sosyal Demokratlarla (SPD) "Büyük Koalisyon" hükümetini kurmak için görüşmeleri başlatan Merz, pek çok Avrupalı liderle gayri resmi temaslarına başladı bile.

Çarşamba akşamı Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile özel bir akşam yemeği için Paris'e giden Merz'in, başbakanlığı üstlenene kadar yürüttüğü bu gayri resmi temaslarına Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı da dahil edip etmeyeceğini önümüzdeki günler gösterecek.

Merz'in Avrupalı liderlerle yürüttüğü görüşmelerin odağında "acil dış politika önceliği" yer alıyor ve bu önceliği Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor.

Merz'in 'mutlak önceliğinde' Türkiye'ye yer var mı?

Koyu bir transatlantikçi olarak tanınan Friedrich Merz, seçim akşamı katıldığı televizyon programında kaygılı bir ses tonuyla NATO'nun varlığını mevcut haliyle sürdürmesinin artık zor göründüğünü söyledi.

"Bir gün bir televizyon programında bunu söylemek zorunda kalacağımı hiç düşünmemiştim" diyen Merz, "Benim için artık mutlak öncelik, adım adım gerçek anlamda ABD'den bağımsızlığa ulaşabilmemiz için Avrupa'yı olabildiğince hızlı bir şekilde güçlendirmek olacaktır" diye konuştu.

Trump'ın, Avrupa güvenliğinin ana omurgasını oluşturan NATO'daki taahhütlerinden geri adım atması, Berlin'de alarm zillerinin çalmasına yol açtı.

Emekli büyükelçi Cuntz, "Trump yönetimi yakaladığı her fırsatı kullanarak çıkarlarımızı ve değerlerimizi ihlal ediyor. İşte bu da bizim Avrupa olarak kendi savunmamızı sağlayabilecek yetkinlikleri kazanmamızın ve bugüne kadar yeterli ölçüde işbirliği yapmadığımız Türkiye gibi ülkelerle işbirliğini güçlendirmemizin önemini daha da artırıyor" diye konuştu.

CDU lideri Merz de seçim kampanyası boyunca Türkiye'nin bölgesindeki stratejik öneminin arttığını, Ankara ile dış politika, güvenlik ve ekonomi alanında işbirliğini güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi. Avrupa ülkelerine de Türkiye ile işbirliğini geliştirme çağrısı yaptı.

'Türkiye'nin de Avrupa'ya ihtiyacı arttı'

Berlin merkezli Politika ve Bilim Vakfı (SWP) bünyesindeki Uygulamalı Türkiye Araştırmaları Merkezi (CATS) uzmanlarından Dr. Sinem Adar ise Trump'ın son hamlelerinin aslında sadece Avrupa'nın Türkiye'ye değil aynı zamanda Türkiye'nin de Avrupa'ya ihtiyacını artırdığı görüşünde.

Adar'a göre NATO'nun geleceğinin sorgulanıyor olması sadece Avrupa ülkelerini değil Türkiye'yi de savunma ve güvenlik politikaları bağlamında yeni sınamalarla karşı karşıya getiriyor.

Avrupa başkentlerinde, ABD'siz bir Avrupa'da nükleer caydırılıcığın nasıl tesis edilebileceğine dair görüşmeler başladı bile.

İngiltere ve Fransa'nın nükleer caydırıcılık şemsiyesi oluşturabileceği, hatta ABD'nin askerlerini çekmesi halinde Fransız nükleer silahlı savaş uçaklarının Almanya'ya konuşlandırılabileceği dile getiriliyor.

NATO'nun sağladığı nükleer caydırıcılık, Türkiye'nin savunmasında da, özellikle nükleer güç Rusya bağlamında, önemli bir ağırlığa sahip. Bunu kaybetme ihtimali Ankara'yı Avrupa'ya yakınlaştıran önemli bir etken olarak görülüyor.

Kurumsal işbirliği neden geliştirilemiyor?

Sinem Adar, Ukrayna konusunda yaşanan gelişmelerin Türkiye'nin Avrupa'nın güvenliğinin yeniden inşasındaki muhtemel rolüne dair tartışmaları beraberinde getirdiğini söylerken, "Bu da aslında şaşırtmıyor" dedi.

Trump yönetiminin Ukrayna konusunda Avrupa'ya yönelik "artık kendi güvenliğinin sorumluluğunu üstlenmelisin" mesajlarının bir endişe ve panik hali yarattığına dikkat çeken Adar, özellikle Ukrayna'ya verilecek güvenlik garantilerinin Avrupa'yı ciddi sınamalarla karşı karşıya getirebileceğini aktardı.

"Türkiye NATO'nun ikinci büyük ordusu ve coğrafi konumu itibariyle de Avrupa güvenliği için stratejik önemde bir aktör. Trump yönetiminin öngörülemezliği ve Avrupa'ya dair dostane olmayan tutumu, Türkiye'nin Avrupa güvenliğinin yeniden inşasındaki muhtemel rolüne dair bir tartışmayı zorunlu kılıyor."

Ancak Adar, son 10 senede AB-Ankara ilişkilerinde yaşanan güven erozyonun, Türkiye ile kurumsal bir işbirliğini zorlaştırdığına işaret ediyor:

"AB ile Türkiye arasındaki güven erozyonu hala giderilebilmiş değil. Hala Türkiye'nin dış politikasına dair bir sorgulama mevcut. Bazı AB üyesi ülkeler nezdinde, Türkiye'ye dair tehdit algısı oldukça yüksek. Üstelik Türkiye'de derinleşen otoriter pratikler ve baskı, AB ve Türkiye'yi ilkeler bağlamında da birbirinden ayrıştırıyor."

'Avrupa at gözlüklerini çıkarmalı'

Emekli büyükelçi Eckart Cuntz, Avrupa'nın kendi savunmasını güçlendirmek ve küresel siyasette daha önemli bir rol üstlenmek için Türkiye'nin stratejik görüşmelere, özellikle de Avrupa liderlerinin Ukrayna toplantılarına davet edilmesi gerektiği söyleyerek, "Artık at gözlükleri çıkarılmalı" dedi.

Cuntz, "Mesele sadece Ukrayna ile sınırlı değil. Türkiye, Almanya ve Avrupa için önem taşıyan Suriye ve Gazze gibi konularda da önemli bir ağırlığa sahip aktör" diye konuştu.

Türk-Alman stratejik işbirliği ivme kazanıyor

Almanya zaten son dönemde savunma alanında Türkiye ile işbirliğini güçlendirmeye dönük adımlara hız verdi.

Almanya'nın Eurofighter satışına ilişkin görüşmelerin başlatılması için yeşil ışık yakması, yine Almanya'nın kurulmasına liderlik ettiği Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi'ne (ESSI) Türkiye'nin de kabul edilmesi, AB'nin yerli savunma sanayisini savaşa hazır hale getirme planlarında Türk savunma sanayi şirketlerine kapı aralanması, bu adımlardan sadece bazıları.

Şubat ayı başında, Almanya ile Türkiye arasında Avrupa'nın 155 milimetrelik top mermisi tedarikini güvence altına alınmasını sağlamak için stratejik öneme sahip bir adım daha atıldı.

Türk savunma şirketi Repkon, Almanya'da bir patlayıcı dolum tesisi kurmak üzere bir Alman üretici ile anlaşma imzaladı. Alman ordusu Bundeswehr'in topçu mühimmatına olan talebinin karşılanması hedefleniyor.

Almanya aynı zamanda Türkiye ile ikili ekonomik ve ticari ilişkilerini de güçlendiriyor, Gümrük Birliği'nin modernizasyonu için AB'de girişimlerde bulunuyor.

Dr. Eckart Cuntz'a göre, "Türkiye'nin Ruslara ve ABD'lilere terk edilmemesi için bu işbirliği önem taşıyor. Ama Türkiye'nin de yapıcı inisiyatifler alması, ABD ile Rusya arasında savrulmaması gerekiyor. Ankara, Avrupa ile işbirliğini güçlendirme niyetinde samimi olduğunu açıkça göstermeli".

Erdoğan'ın seçim sonrası açıklaması 'not edildi'

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Pazartesi günü kabine toplantısı sonrasında "son seçimler" ifadesiyle Almanya seçimlerine işaret etmesi, "liberal demokratlar" diyerek dolaylı ifadelerle yeni Alman hükümetini kurması beklenen Hristiyan Demokratlar ve Sosyal Demokratlara eleştiriler yöneltmesi, Berlin'de çok da olumlu karşılanmadı.

Erdoğan'ın açıklamasında Merz'i seçimleri kazanmış olmasından ötürü tebrik etmek yerine aşırı sağcı hareketlerin Avrupa'da siyasetin belirleyeci aktörleri haline geldiğini, liberal demokrasinin darboğaza girdiğini, eski gücünü yitirdiğini, insanlara güven vermekte yetersiz kaldığını söylemesi, Berlin'de "işbirliğini güçlendirme çabalarına katkı sağlamayan söylem" olarak değerlendirildi.

BBC Türkçe'ye konuşan Alman yetkililer, Erdoğan'ın bu açıklamasının "not edildiğine" dikkat çektiler.

Bununla birlikte Merz başbakanlığındaki yeni hükümetin, tıpkı SPD lideri Scholz'un başbakanlığında olduğu gibi, Ankara ile kamuoyu önünde söz düellolarından, megafon diplomasisinden kaçınacağı belirtiliyor.

Yeni dönemde Türkiye-Almanya ilişkilerinde öncelikler ne?

Türkiye, Avrupa'ya düzensiz göçün önlenmesinde kilit bir rol oynuyor. Ankara'nın göçü Avrupa'ya karşı araçsallaştırarak aşırı sağcı AfD'yi daha da güçlendirebilecek hamlelere girişmesini önlemek, Merz için de bir öncelik olmaya devam edecek.

Ayrıca Türkiye'nin son yıllarda dış politikasında AB tarafından "agresif" olarak nitelendirilen hamlelerinden geri adım atmış olması, son olarak da Suriye dahil bölge politikalarında Berlin ile istişareye açık bir tutum sergilemesi, olumlu olarak değerlendiriliyor.

Ancak hem SPD hem CDU/CSU'lu siyasetçiler, yakın bir gelecekte Türkiye ile AB üyelik müzakerelerin yeniden canlandırılmasına ihtimal vermiyor.

Alman hükümeti Ankara ile işbirliğine odaklanmak istese de, Türkiye'de otoriterleşme eğiliminin artması halinde bunun Almanya'da tepkiye yol açarak kamuoyu baskısını artıracağına, işbirliğini geliştirme çabalarının da bir sınırı olabileceğine dikkat çekiliyor.

Suriye’deki geçiş sürecinin lideri Ahmed Şara, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın davetiyle Türkiye’ye geliyor. 4 Şubat Salı günü gerçekleşecek ziyaret kapsamında, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde üst düzey görüşmeler yapılacak.

Görüşmelerde neler konuşulacak?

Türkiye-Suriye ilişkilerinin yeniden güçlenmesi açısından kritik öneme sahip ziyarette, Suriye’deki son gelişmeler detaylı şekilde değerlendirilecek. Özellikle şu başlıklar ön planda olacak:

Suriye’nin ekonomik toparlanması için atılacak adımlar

Bölgede sürdürülebilir istikrar ve güvenliğin sağlanması

İki ülkenin ortak iş birliği projeleri

Geçiş dönemi yönetimine sağlanacak uluslararası destek

Kallas, 24 Ocak'ta bölgesel gelişmeleri ve Türkiye-AB ilişkilerini ele almak üzere Türkiye'ye yapacağı ziyaretin yanı sıra, AB'nin dış politika ve savunma ajandasını, Suriye'deki yeni yönetimle yürütülecek ilişkileri, Gazze'deki ateşkesin kalıcı olması için çabaları ve yeni ABD yönetimi ile masaya yatıracakları ana başlıkları AA muhabirine değerlendirdi.

- "Türkiye'yi ziyaret etmenin tam zamanı"

Soru: Türkiye'yi ziyaretinizden önce; Türkiye-AB ilişkilerinin mevcut durumunu ve ilişkilerin geleceğini değerlendirebilir misiniz? Mesajınız nedir?

Kallas: Türkiye, stratejik öneme sahip ortağımızdır. Dolayısıyla Türkiye ile kapsamlı ortaklıklar kurmak istediğimiz açık. Son ziyaret 2022'deydi, bu yüzden Türkiye'yi ziyaret etmenin tam zamanı ve bunu tam olarak görev süremin ilk bölümünde yapacağım. Birçok konumuz var. Bölgesel güvenliğin yanı sıra örneğin enerji gibi farklı noktalarda işbirliğini görüşebiliriz. Bu nedenle daha fazla işbirliğine kesinlikle yer var.

Soru: Türkiye'yi sadece bölgesel işbirliği için bir aktör olarak mı görüyorsunuz, yoksa Türkiye'nin AB'ye aday ülke olduğu gerçeğini de dikkate alıyor musunuz? Ziyaretinizi Türkiye-AB Yüksek Düzeyli Siyasi Diyalog ve Türkiye-AB Ortaklık Konseyinin yeniden canlandırılmasına imkan verecek bir ön adım olarak yorumlayabilir miyiz?

Kallas: İkimiz de Doğu Akdeniz'de istikrarlı ve güvenli bir ortama ilgi duyuyoruz. Bu, Suriye'ye ilişkin ortak çıkarımız. Ayrıca, bu ülkenin doğru yönde gelişmesine, toprak bütünlüğü ve egemenliğine olan ilgimiz de ortak. Diğer yandan Gazze'de ateşkes devam ediyor ve barış, halk için önemli. Dolayısıyla bunlar eş zamanlı çalışabileceğimiz konular. Elbette, aday ülke statüsüne sahibiz. Türkiye, aday ülke statüsünde olmaya devam ediyor. Ancak bu süreç duraklamış vaziyette. 27 üye ülkeyle aynı doğrultuda çözülmesi gereken konular var. Elbette Kıbrıs hakkındaki mesele var, insan hakları, hukukun üstünlüğü, temel haklar konuları tartışmamız gereken konular. Dolayısıyla bunlar bizim temas noktalarımız.

Soru: Sizce NATO'dan ayrı bir Avrupa savunma sistemi kurulmalı mı; yoksa bunun, NATO'nun halihazırda yaptıklarını mükerrere düşürme riski var mı?

Kallas: NATO'nun halihazırda yaptıklarını mükerrere düşürmemeliyiz. AB'de 27 ordumuz var ve hepsi birlikte işbirliği yaptığımız bu kolektif savunmaya katkıda bulunmalı. Her ülkenin bir savunma planlaması ve bir savunma bütçesi var. Yani "Avrupa ordusuna ihtiyacımız var." diyemeyiz ancak bu 27 üyenin NATO ve AB söz konusu olduğunda çok iyi bir şekilde birlikte çalışmasına ihtiyacımız var. NATO içinde 23 üyemiz var, bu da bizi (AB ve NATO) doğal ortaklar yapıyor. Ancak elbette NATO'da birlikte çalışmamız gereken daha fazla müttefik var ve Türkiye de bunlardan biri.

- "(Suriye'ye yönelik) Yaptırımların hafifletilmesini tartışmaya hazırız"

Soru: İlk günden beri Suriye'deki yeni yönetime destek konusunda temkinli açıklamalar yapıyorsunuz. Peki şimdi sizin gözleminiz nedir? Ülke doğru yolda ilerliyor mu?

Kallas: Bir şey söylemek için henüz çok erken. Yani, doğru şeyleri söyledikleri açık. Ancak doğru yönde ilerleyip ilerlemedikleri konusunda da doğru adımları atıyorlar mı? Bu yüzden uluslararası aktörlerin yanı sıra Arap ülkeleri gibi bölgesel aktörlerin ve Türkiye'nin de ortak bir anlayışa sahip olmasının çok önemli olduğunu düşünüyorum. Suriye'deki hükümetin kapsayıcı olduğunu görmek istiyoruz. Hiçbir radikalleşme görmek istemiyoruz. Ülkenin istikrarlı olması herkesin çıkarına. Bu yüzden ihtiyatlı bir şekilde iyimseriz. Yaptırımların hafifletilmesini tartışmaya hazırız ancak bunu "adım adım" yaklaşımıyla yapacağız. Yani, doğru şeyleri yaparlarsa, biz üzerimize düşen adımları atmaya hazırız. Yanlış yöne giden adımlar atarlarsa, o zaman bir adım geri atmaya ve bazı yaptırımları geri koymaya da hazırız.

- "Suriye'yi inşa edebilmeleri için üzerimize düşeni yapmaya hazırız"

Soru: Normalleşmenin yolu, ülkenin yeniden imarından geçiyor. Peki AB, Suriye'nin yeni yönetimine yönelik sektörel yaptırımlarını kaldıracak mı?

Kallas: Bunu 27 Ocak Pazartesi günü tartışacağız. Dışişleri Bakanları toplantımız var, ele alacağımız konulardan biri de bu. Ama biz, ülkelerini inşa edebilmeleri için üzerimize düşen adımları atmaya hazırız. Elbette, biliyorsunuz, bankacılık hizmetlerine erişim, ilk aşamada gerçekten ihtiyaç duydukları şeyler. Ama çok gerçekçi olmak gerekirse, bir sonraki adımımız onların (Suriye yönetiminin) yaptıklarına göre şekillenmeli. Herkes doğru yönde adım atıldığını görmek istiyor.

- "(Suriye'deki DEAŞ üyesi Avrupa vatandaşlarının geri alınması) Karar üye devletlere ait"

Soru: AB, üye ülkelerini, Suriye'de SDG adını kullanan terör örgütü PKK/YPG tarafından tutulan AB vatandaşı DEAŞ üyelerini geri almaya ve bu teröristleri adalete teslim etmeye teşvik eder mi?

Kallas: DEAŞ'a geri dönülmemesinin ve terörizmin azalmasının herkesin çıkarına olduğu açıktır. Çünkü herkes, AB ve Türkiye, bölgemizde gelişen terör örgütleriyle ilgili risklerle karşı karşıya. Yani, iş vatandaşları geri almaya gelince, bunun (terörün) geri dönmemesi için her şeyi yaptığımızdan emin olmalıyız. Sonra tabii bu, bu çeşit tutuklu ve savaşçısı olan üye devletlerin kendilerinin vereceği bir karardır. Dolayısıyla karar üye devletlere aittir.

- "(Gazze'deki ateşkes) AB'nin çıkarına olan, daha sürdürülebilir bir barışın olması"

Soru: AB, Gazze'deki ateşkesi memnuniyetle karşıladı ve insani yardımını artırdı. Peki AB Gazze'de sadece insani bir rol oynamayı mı tercih ediyor? Yakında AB İsrail Ortaklık Konseyi'ni toplayacağınızı duyurdunuz. Bu toplantıda İsrailli meslektaşlarınıza mesajınız ne olacak?

Kallas: AB-İsrail Ortaklık Konseyi'miz olacak ve ardından Filistin Yönetimi ile üst düzey bir siyasi diyalog kuracağız. İki devletli çözümü aklımızda tutmamızın çok önemli olduğunu düşünüyorum. İki devletli bir çözüme sahip olmak için dengeli bir yaklaşım olması gerekiyor. Ortaklık Konseyi'nin gündemi ise bölgesel durum ve aynı zamanda çok somut olarak, şu anda Gazze'deki durum. Şimdi ateşkes var. Ama AB'nin çıkarına olan, daha sürdürülebilir bir barışın olması. Bunu elde edebilmek için hem İsrail'in güvenlik kaygılarının hem de Filistinlilerin var olma hakkının dikkate alınması gerekiyor.

Soru: Ukrayna konusuna geldiğimizde; ABD Başkanı Donald Trump, savaşı durdurmak istediğini açıkça belirtti. Türkiye'nin arabuluculuk girişimlerine nasıl yaklaşıyorsunuz?

Kallas: Hepimizin yapması gereken şey Rusya'ya büyük baskı yapmak. Çünkü şu anda Rusya barış istemiyor. Rusya Ukrayna'yı, oradaki insanları, sivil altyapıyı bombalamayı bırakırsa ve askerlerini çekerse, o zaman bu savaş sona erer. Ayrıca Türkiye'nin Rusya'ya baskı yaparak sahada barışı sağlamada çok çok önemli bir rolü olduğunu görüyorum.

- "Yeni ABD yönetimiyle işbirliği yapmaya istekliyiz"

Soru: Trump'ın ikinci dönemi resmen başladı. Brüksel'de bu süreçte endişeli bir bekleyiş olduğunu söyleyebilir miyiz? Yeni ABD yönetimiyle ele alacağınız ilk konu ne olacak?

Kallas: Elbette, seçimler her zaman çok çalkantılı zamanlardır. Tabii ki, yönetim değişirse, sonuç politikada da değişiklikleri beraberinde getirir. Bu yüzden yeni yönetimle de işbirliği yapmaya istekliyiz ve sabırsızlanıyoruz. Ayrıca, yeni yönetimle ele almamız ve işbirliği yapmamız gereken ana konular elbette güvenlik ve savunmanın yanı sıra ekonomik konular. ABD ve AB büyük ticaret ortaklarıdır. Ekonomilerimiz çok iç içe geçmiş durumda. Elbette, dış politika konularına gelince; eğer ABD Çin konusunda endişeliyse, o zaman önce Rusya konusunda endişelenmeli. Dolayısıyla Ukrayna'nın bu savaşı kazanması için desteklenmesinin de çok önemli olduğunu düşünüyorum.

- "Ankara'daki toplantıları dört gözle bekliyorum"

Soru: Eklemek istediğiniz bir şey, Türkiye ziyaretinizle ilgi paylaşmak istediğiniz bir mesajınız var mı?

Kallas: Ankara'daki toplantıları dört gözle bekliyorum. Yani bu, AB ve Türkiye'nin ortak olduğunu ve masaya yatırıp işbirliği yapacağımız birçok konu olduğunu gösterecek. Çok teşekkür ederim.

ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Türkiye-ABD ilişkilerinde kritik öneme sahip bir görüşme için Türkiye’ye geliyor. 

Blinken, cuma günü Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile bir araya gelecek. 

Görüşmenin ana gündem maddesi, Suriye’deki son gelişmeler ve iki ülkenin bölgeye yönelik politikaları olacak.

Seçimlerin Ankara-Washington hattına olası etkilerini dış politika uzmanları değerlendirdi.

ABD'nin eski Ankara Büyükelçisi James Jeffrey'e göre Washington'da iktidara kim gelirse gelsin Türkiye ile ilişkilerdeki mevcut çerçevenin dışına çıkmayacak.

Jeffrey, BBC Türkçe'ye verdiği demeçte "Trump ve Harris ne yaparsa yapsın, genel olarak [Türkiye-ABD ilişkileri] çerçevesine sadık kalacaktır, bunun dışına çıkarlarsa çok ciddi tepki ve anlaşmazlıkla karşılaşırlar" yorumunu yaptı.

Washington merkezli Brookings Enstitüsü düşünce kuruluşundan Aslı Aydıntaşbaş da başkanın kim olduğundan bağımsız olarak ilişkilerin kurumsal boyutuna dikkat çekti.

"[Washington'da] kurumsal olarak Türk ABD ilişkisini ve yakın işbirliğini savunan kurum ve toplumsal kesim kalmadı" diyen Aydıntaşbaş, Ankara’nın bunu ciddiye alması gerektiğini söyledi.

Trump ile yakın ilişkiler yeterli mi?

Uzmanlar, Trump'ın ilk başkanlık döneminde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yakın ilişkileri olduğunu hatırlatıyor.

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Direktörü Sinan Ülgen, BBC Türkçe'ye verdiği demeçte Trump'ın yeniden iktidara gelmesi durumunda Türkiye ve ABD arasında liderler düzeyinde "daha düzenli ve güçlü bir diyalog" olacağı yorumunu yaptı.

James Jeffrey de Trump'ın iktidara gelmesi durumunda Washington'un Türkiye ile daha yakın iş birliğine gidebileceğini söyledi:

“Trump, ABD’nin 2. Dünya Savaşı’ndan bu yana uyguladığı temel kolektif güvenlik stratejisine karşı çıkmıyor. Bu stratejiyi anlıyor ve Türkiye’nin ABD ve kolektif güvenlik açısından ne kadar önemli olduğunu biliyor.”

Ancak, Jeffrey iki liderin ilişkisinde çıkabilecek sorunlara da dikkat çekti:

"Tanıdığım tüm liderler arasında birbirlerini küçük düşürüp, anlaşmazlık çıkartarak ilişkilerini kötüleştirme ihtimali en yüksek olan isimler onlar. İkisi de çok kendine has kişiler.”

Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı iki defa Beyaz Saray'da ağırladı.

Aslı Aydıntaşbaş ise Trump'ın başkanlığı döneminde liderler seviyesinde ilişkiler çok iyi olduğu halde Türkiye-ABD ilişkilerinin bu süreçte "tarihinin en kötü dönemini" yaşadığını söyledi.

Aydıntaşbaş, “İkinci Trump döneminde devlet başkanları düzeyinde iyi bir diyalog olacağına eminim. Ancak bu Türkiye ile ABD ilişkilerinin iyi gideceğinin garantisi değil” dedi ve ekledi:

“Trump döneminde Erdoğan-Trump ilişkinin iyi olması Ankara’yı yanıltmamalı. Trump bir tüccar siyasetçi ve onunla ikili ilişkiler yanıltıcı olabilir. Burada hedef Batı’yla ilişkileri yeniden tesis etmek, ama daha da önemlisi ABD’yle kurumsal düzeyde zedelenen devletten devlete ilişkileri onarmaktır.”

Harris'in yaklaşımı daha az tanınıyor

Uzmanlara göre Kamala Harris'in Türkiye'ye yaklaşımı ile ilgili öngörüde bulunmak daha zor.

Aslı Aydıntaşbaş, “Harris’in dış politika önceliklerine dair çok bir fikrimiz yok, kimsenin yok. Dış politikada varlığını hissettiren bir başkan yardımcısı değil. Biden döneminin politikalarını devam ettirecektir" dedi.

Aydıntaşbaş, Harris'in "Türkiye ile ilgili kayda değer politikası ya da girişimi olmadığını" da ekledi.

Sinan Ülgen de Harris'in iktidara gelmesi durumunda mevcut Başkan Joe Biden'ın politikalarını sürdüreceği yorumunu yaptı.

Ülgen, böyle bir senaryoda "Türk-Amerikan ilişkilerinde karşılaştığımız tablo büyük ölçüde devam edecektir" dedi.

ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Phil Gordon.

Uzmanlar, Harris'in kabinesinde görev alması beklenen isimlerin Ankara ile ilişkiler üzerinde etkisi olabileceğini vurguladı.

Bu isimlerin arasında Harris'in Ulusal Güvenlik Danışmanı Phil Gordon da var.

Türkiye'yi yakından tanıyan Gordon, hem Bill Clinton hem de Barack Obama başkanlığındaki Demokrat yönetimlerde dış politikada önemli roller üstlenmişti.

Aydıntaşbaş, Harris kampının Türkiye ile kurumsal ilişkilerin yeniden tesisi sürecini sürdürme niyeti olduğunu söyledi:

"ABD tercihen Erdoğan’ı es geçerek kurumsal ilişki kurmak istiyor, Erdoğan’ı kucaklamaktan kaçınıyor. Ancak bu bizim sistemde çok kolay değil. Harris döneminde bu böyle devam mı edecek yoksa Türkiye ile ilişkilerde sıkıntı kaynağı mı olacak bunu henüz bilmiyoruz.”

James Jeffrey'ye göre ise Harris Türkiye, Macaristan, Mısır, Suudi Arabistan ve İsrail gibi ülkeleri otoriter devletler olarak görme eğiliminde.

“[Olası Harris iktidarında Türkiye'de] gazetecilerin tutuklanması, hukukun üstünlüğü ihlalleri, Kürt partileri üzerindeki baskılar gibi konularda sürekli şikayetler olacak. Bu tarz anlaşmazlıklar Trump ile yaşanmaz. Trump, [Macaristan Başbakanı Viktor] Orban ve Erdoğan’ı sever. Kendisi de bir çeşit otoriter lider.”

Bölgeye etkisi nasıl olur?

Peki Trump ya da Harris başkanlığının bölgedeki yansıması nasıl olur?

Orta Doğu

Uzmanlara göre Trump ya da Harris’in iktidar olmasının Türkiye ile ilişkilerde fark yaratacağı alanlardan biri Orta Doğu olabilir.

Jeffrey, olası bir Trump iktidarında Washington'ın İsrail'e desteği yüzünden Ankara ile sorun çıkabileceğini düşünüyor.

ABD'li eski diplomat, "Trump [İsrail Başbakanı Binyamin] Netanyahu’ya bayılmasa da partisi ve genel olarak Amerikalılar onu destekliyor ve Hamas’ı terör örgütü olarak görüyor” dedi.

Harris'in ise İsrail Başbakanı Netanyahu'dan "rahatsızlık duyduğunu" ve bunun Cumhurbaşkanı Erdoğan ile "anlaşabilecekleri bir alan olduğunu" ifade etti:

“Harris’in ilk aşamada Erdoğan’ın Netanyahu’ya yönelik tutumuyla ilgili sorunu olmayacaktır. Çünkü kendi de kısmen bu hisleri paylaşıyor.”

Sinan Ülgen ise Trump'ın iktidara gelmesi durumunda Orta Doğu'da istikrarsızlığın daha da artabileceğine dikkat çekti.

İsrail ve İran arasındaki gerilimin "doğrudan sıcak çatışmaya döneceği" ve bunun Ankara ile ilişkilere de olumsuz yansıyacağı yorumunu yaptı.

Suriye

Sinan Ülgen'e göre, olası bir Trump yönetiminde Washington'ın Suriye politikasında Türkiye'nin arzu ettiği bazı değişikler olabilir.

Ülgen, "Bunların arasında ABD’nin YPG’ye desteğini çekmesi ve Suriye’den çekilmesi var... Trump’ın bu yönde niyet beyanı olmuş olsa da o dönem yönetimdeki yetkililer tarafından bloke edilmişti” dedi.

Türkiye Suriye'nin kuzeyindeki Halk Savunma Birlikleri'ni (YPG) PKK'nın uzantısı kabul ediyor ve terör örgütü olarak niteliyor. ABD ise YPG ve YPG'nin temelini oluşturduğu Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile iş birliği yapıyor.

Rusya

Sinan Ülgen'e göre olası bir Harris başkanlığı, Türkiye üzerinde Rusya ile ilişkilere dair baskıyı arttıracak.

Ülgen, Harris'in aksine Trump'ın Rusya’ya daha müsamahakâr bir bakış açısıyla ilediğini vurguladı.

Aslı Aydıntaşbaş da Türkiye-ABD ilişkilerinin yeniden tesisi sürecinde stratejik ve savunma iş birliğinin kilit olduğunu söyledi.

Bunun için S-400 meselesinin çözülmesi gerektiğine işaret etti.

Türkiye'nin Rusya'dan S-400 savunma sistemleri alması ABD ile ilişkileri kırılma noktasına getirmişti.

Ukrayna

James Jeffrey, hem Trump hem de Harris’in Ukrayna ve Rusya arasındaki savaşı bitirme konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan ile iş birliği yapabileceğini söyledi.

Jeffrey, “Erdoğan ve Trump’ın bu savaşı taviz ile bitirme konusunda ortak fikirleri olabileceğini düşünüyorum" diye konuştu.

Harris yönetiminin de Erdoğan ile bu konuda "ortak bir yol izleyebileceğini" ifade etti.

Sinan Ülgen, Trump'ın ABD'nin NATO'ya desteğini azaltabileceğini ve bunun Türkiye'nin güvenliği üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini ifade etti:

"NATO'nun Avrupa güvenliğini sağlayamacağı yönünde kanaat oluşursa bu kez Avrupa Birliği’nin Türkiye’yi de dışlayacak şekilde kendi savunma kimliğini inşa etmesi bizim bakımımızdan daha büyük ve kalıcı bir olumsuz strateji tablosu ortaya çıkartır.”

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 2015 tarihli ve 2254 sayılı kararı çerçevesinde siyasi bir çözüm bulunması ve 2019 yılında kurulan Anayasa Komitesi'nin çalışmalarının yeniden başlatılması amacıyla Suriye muhalefetine bağlı Suriye Müzakere Komisyonu ile görüşmelerin de yapıldığı Ankara'nın ev sahipliğindeki Türkiye-ABD görüşmelerinden günler sonra Türkiye, aynı çerçevede Birleşmiş Milletler (BM) ile de görüşmelerde bulundu.

Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan kısa açıklamada Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz'ın cumartesi gecesi BM Suriye Özel Temsilcisi Geir O. Pedersen ile BMGK’nın 2254 sayılı kararı temelinde Suriye'de siyasi çözüm çabalarına ilişkin görüşmelerde bulunduğu belirtildi. Öte yandan Bakan Yardımcısı Yılmaz, ABD’nin New York şehrinde düzenlenen BM 79. Genel Kurul görüşmelerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a eşlik eden Türk heyette yer alıyor.

YPG ve Petrol

Türkiye-ABD görüşmelerinden bir tur salı ve çarşamba günleri Ankara'da yapıldı. Türk heyetin başında Yılmaz yer aldı. ABD heyetinin başında ise Dışişleri Bakanlığı İdari İşler Müsteşarı ve Siyasi İşler Müsteşar Vekili John Bass vardı.

Hükümete yakınlığıyla bilinen Hürriyet gazetesi, ABD heyetinin Ankara'daki görüşmeleri hakkında bilgi sahibi olan kaynaklara dayanarak, Türk tarafının görüşmeler sırasında 25 maddelik bir talep listesi sunduğunu aktardı. Türkiye'nin bakış açısı ve Washington'dan iki ülke arasındaki çözüm bekleyen konulara ilişkin beklentileri, özellikle de ABD'nin Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) en büyük bileşeni olan ve Ankara'nın PKK'nın bir uzantısı olarak gördüğü çoğunluğunu Kürtlerin oluşturduğu Halk Koruma Birlikleri’ne (YPG) verdiği destek, Ankara ve ABD dahil Batılı müttefikleri tarafından bir terör örgütü olarak sınıflandırılıyor.

Kaynaklar, talep listesinin Türkiye'nin Suriye ve Irak'ın kuzeyindeki gelişmelere, özellikle de ABD'nin Türkiye'de terör örgütü olarak sınıflandırılan gruplara (YPG ve PKK) verdiği desteğe ilişkin tutumunu netleştirdiğini belirttiler.

Görüşmeler, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın perşembe günü ABD'nin Suriye'nin üçte birini kontrol eden ayrılıkçı bir örgüt olduğunu söylediği YPG'ye verdiği desteğe ilişkin açıklamalarının ardından gerçekleşti.

Ankara'daki görüşmelerin başında John Bass ile bir araya gelen Fidan, söz konusu bölgelerde başta petrol olmak üzere Suriye'ye büyük fayda sağlayacak doğal kaynaklar olduğuna dikkati çekerek “Suriye meselesinde Türkiye’nin istediği tarzda bir çözümün olması halinde diğer sorunları da Suriye’nin daha rahat çözeceğine inanıyorum” ifadelerini kullandı. Türkiye’ye göre Ankara ile Şam arasındaki ilişkilerin normalleşmesinden önce çözülmesi gereken iki önemli konuş var. Bunlardan birincisi mülteciler, ikincisi terörizm.

Hürriyet yazarı Fatih Çekirge, bu açıklamanın ABD'ye bir mesaj niteliği taşıdığı yorumunda bulundu. Çekirge, Fidan’ın özetle “ABD yönetimi olarak PKK/YPG’ye olan desteğini çekersen Suriye’de senin de olacağın bir çözüm için yollar açılır” dediğini yazdı.

ABD heyeti, çarşamba günü Cumhurbaşkanı Güvenlik ve Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ile görüştü. Görüşmede iki ülke arasındaki ilişkiler, Suriye meselesi, Gazze'deki savaş ve etkileri ile Rusya-Ukrayna savaşından kaynaklanan nükleer tehdide ilişkin artan endişelerin yanı sıra Ortadoğu'daki gelişmeler ele alındı.

ABD heyeti Ankara'dayken, Dışişleri Bakan Yardımcısı Nuh Yılmaz, Suriye muhalefetinin müzakere organı temsilcileriyle bir toplantı gerçekleştirdi. Toplantıda Suriye krizine BMGK’nın 2254 sayılı kararı çerçevesinde siyasi bir çözüm bulunmasına yönelik çabalar görüşüldü.

Normalleştirme mesajları

Bunun yanında Ankara, Şam ile normalleşme görüşmelerinin devam ettiğini teyit eden mesajlar gönderdi. Dışişleri Bakanı Fidan, çeşitli düzeylerde yapılan görüşmelerin ardından Türkiye'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed arasında bir görüşmenin gerçekleşmesine hazır ve istekli olduğunu söyledi.

Ardından Cumartesi günü BM Genel Kurulu için New York'a gitmeden önce açıklamalarda bulunan Erdoğan, Esed ile görüşmeyi isteğini bir kez daha ifade etti. Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesi için Beşar Esad ile görüşme irademizi de ortaya koyduk. Biz şimdi karşı taraftan cevap bekliyoruz. Halkı Müslüman iki ülke olarak artık bu birlikteliği, bu beraberliği bir an önce gerçekleştirelim istiyoruz. İki ülke ilişkilerinde yeni bir dönem de böylesi bir görüşme neticesinde inşallah başlar diye inanıyorum.” şeklinde konuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurul’da yapacağı konuşmada şunları söyleyeceğini belirtti:

“Suriye'deki gerilimin artık sona ermesi gerektiğini, oradaki istikrarsızlığın başta terör örgütleri olmak üzere, tabii İsrail'in bir devlet terörü estirdiğini çok açık net ortaya koyacağız. Bu artık sıradan bir basit terör değil, devlet terörü. Bunu bugüne kadar çok kez tekrar ettik, söyledik ama bazıları hâlâ özellikle Batılı ülkeler bunu anlamamakta ısrar ediyor. Biz de söylemekte ısrar edeceğiz ve bunu özellikle de inşallah Birleşmiş Milletlerdeki konuşmamda ifade edeceğim. Bu gerginliğin sona ermesi, Suriye topraklarının tamamında huzur ve istikrarın sağlanması için Türkiye ve Suriye'nin birlikte atabileceği adımlar, Şam yönetimini muhaliflerin bir süredir Suriye'de çatışmasızlığın sağladığını görüyoruz. Bu durum kalıcı çözüm için etkin bir kapı aralamak adına elverişli bir ortam sağlıyor. Suriye dışında milyonlarca insan vatanlarına dönmek için bekliyor.”

lhmbGörüşmelerde, İsrail’in son saldırıyla birlikte bölgede daha da artan gerilim ele alındı. Erdoğan'ın görüşmelerde İsrail'in soykırım suçu işlediğini belirterek, “Katliamların derhal durması için uluslararası toplum sesini yükseltmelidir” dediği belirtildi.

Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Kerim Khan'ı Türkevi'nde kabul eden Cumhurbaşkanı Erdoğan

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Karim Khan’ı kabul etti. Erdoğan’ın görüşmede, İsrail’in Gazze’de bir soykırıma imza attığını, Netanyahu yönetiminin uluslararası hukuku ve insan haklarını çiğnemekten çekinmediğini, kendilerini durduracak bir güç olmadığı yanılgısıyla pervasız bir biçimde katliamlarına yenilerini eklemek için planlar yaptıklarını ifade ettiği belirtildi.

Türkevi’nde gerçekleşen görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, Uluslararası Ceza Mahkemesi Başsavcısı Khan’a, “İsrail’in işlediği suçların hesabını vermesi gerektiğini, uluslararası hukuka olan güveni korumak için İsrail’e yönelik Uluslararası Ceza Mahkemesi’nde açılan soykırım davasının sonuçlanmasının ve soykırım suçlularının hak ettiği cezaları almasının son derece önemli olduğunu, Türkiye’nin soykırım suçunun somut kanıtlarla tespiti için elinden gelen gayreti göstermeye devam edeceğini ifade ettiği kaydedildi.

Görüşmede, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel ve Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç hazır bulundu.

Erdoğan Türkevi'nde İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan'la görüştü

“İsrail bölgede huzuru ve istikrarını tehdit ediyor”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, New York’ta devam eden resmi temaslarında ayrıca İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştü. İki liderin Türkiye ile İran ikili ilişkilerinin yansıra İsrail’in Filistin ve Lübnan’a yönelik son saldırılarının ardından giderek tırmanan tansiyonu değerlendirerek, bölgesel ve küresel gelişmelerin ele alındığı açıklandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail’in bölgede huzuru ve istikrarını tehdit eden saldırganlığına karşı barışa hizmet eden adımlar atılmasının önemli olduğunu, İsrail’in Filistin ve Lübnan topraklarında uyguladığı şiddetin bir an önce sona erdirilmesi için uluslararası hukuk, diplomasi ve insan hakları temelinde uluslararası toplumun sesini daha fazla yükseltmesinin gerektiğini, Gazze başta olmak üzere İsrail katliamlarının yaşandığı Filistin topraklarındaki sivillere insani yardım ulaştırmak için Türkiye’nin gayretlerini artırarak sürdürdüğünü belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görüşmede, Türkiye ve İran arasındaki tarihi ve kültürel bağların iki ülke ilişkilerine her zaman olumlu yansıdığını, yeni dönemde de iki ülkenin çıkarlarına uygun iş birliği fırsatlarının değerlendirileceğini, ilişkilerin her alanda geliştirilerek ilerletileceğine inandığını ifade ettiği kaydedildi.

Erdoğan, Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Khaled al Hamad al Sabah ve heyetini Türkevi'nde kabul etti

“İsrail işlediği suçların cezasını er geç hukuk önünde verecek”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Khaled al Hamad al Sabah’ı kabul etti. Görüşmede Türkiye ile Kuveyt ikili ilişkileri, bölgesel ve küresel meselelerin değerlendirildiği; Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da Türkiye ile Kuveyt’in ekonomiden savunma sanayiine kadar birçok alanda gelişim gösteren ilişkilerini ilerletmek için gayretlerin artarak süreceğini belirttiği kaydedildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, İsrail’in Filistin ve Lübnan’daki saldırılarının bölge için bir tehdit teşkil ettiğini, İsrail’in uluslararası hukuk ve insan hakları ihlallerinin sona erdirilmesi için İslam dünyası başta olmak üzere tüm insanlığın gayretlerini artırmasının son derece önemli olduğunu, İsrail’in er ya da geç işlediği suçların hesabını hukuk önünde vereceğini söylediği belirtildi.

Geleceğin Zirvesi'nde konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan

BM Geleceği Zirvesi’nde Erdoğan’ın yerine liderlere hitap eden Fidan: “Uluslararası barış ve güvenlik sınırlı sayıda ülkeden oluşan 'imtiyazlı bir gruba' bırakılamaz”

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, BM Geleceğin Zirvesi’nde Erdoğan’ı temsilen bir konuşma yaptı. Daha önce Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 4’üncü sırada zirveye katılan liderlere hitap edeceğini resmi kanallardan açıklanmıştı; ancak son anda zirvede Türkiye adına Dışişleri Bakanı Fidan liderlere hitap etti. Bakan Fidan, BM’nin tarihi bir sınavdan geçtiğini ve gereken liderliği gösteremediğini belirtti.

Fidan, özellikle BM Güvenlik Konseyi'nde kapsamlı reforma ihtiyaç duyulduğunu belirterek, “Dünya 5'ten büyüktür. BM'de karar alma mekanizmalarının daha demokratik hale getirilmesi ve kutuplaşmayı engelleyecek araçların geliştirilmesi gerekiyor. Uluslararası barış ve güvenlik sınırlı sayıda ülkeden oluşan 'imtiyazlı bir gruba' bırakılamaz” dedi.

BM’de liderlere hitabının ardında Fidan, sosyal medya hesabı X'ten yaptığı paylaşımda, “Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, tarihi bir sınavdan geçmektedir. Krizlere çözüm üretme kapasitemiz azalmaktadır. Artan adaletsizlik ve dengesizlikler, aşırılıkların ve tehlikeli akımların güçlenmesine zemin hazırlamaktadır. Birleşmiş Milletler, insanlığa karşı artan tehditler karşısında gerekli liderliği sergileyememekte ve Genel Kurul'da ezici çoğunlukla kabul edilen kararlar, Güvenlik Konseyi engeli nedeniyle hayata geçirilememektedir. BM'nin karar alma süreçleri demokratikleştirilmeli ve uluslararası barış ile güvenliğin sınırlı sayıda ülkenin oluşturduğu imtiyazlı bir zümrenin keyfine bırakılmasından vazgeçilmelidir. Dijitalleşme ve yapay zeka gibi yeni teknolojilere uyum sağlama çabalarımızı artırmalıyız. "Gelecek Paktı"nın temel unsurlarından olan "Küresel Dijital Mutabakat"ın kabulüne büyük önem veriyoruz. Bugün toplanan Geleceğin Zirvesi’nin başarısı, çok taraflı sisteme olan güveni yeniden inşa etme kararlılığımızı teyit edecektir’’ ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki heyet daha sonra Türkevi’ne giriş yaptı. Erdoğan, Türkevi önünde kendisini karşılayan vatandaşlarla el sıkışıp kısa bir süre sohbet etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York’taki temaslarına, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve çoğunluğunu bürokratların oluşturduğu kalabalık bir heyet de eşlik ediyor.

“İsrail bir nevi Nazi kampına çevirdiği Gazze’de 2 milyon insanı ya bombalarla ya da açlık ve susuzlukla katlediyor”

Erdoğan’ın BM 79’uncu Genel Kurulu çalışmalarını, 25 Eylül akşamının geç saatlerine kadar sürdüreceği ve oldukça yoğun bir diplomasi ve görüşme trafiği içinde olacağı belirtiliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York’taki resmi temasları bu sabahtan itibaren başlayacak. Erdoğan’ın resmi temaslarının ilk gününde bazı düşünce kuruluşu temsilcilerini kabul edeceği, ayrıca ikili ve çoklu görüşmelerde bulunacağı bildirildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan pazartesi günü “Geleceğin Zirvesi”nde, salı günü de BM Genel Kurulu’nda konuşacak. Erdoğan, resmi X hesabından New York yolundayken yaptığı açıklamada, Geleceğin Zirvesi’ne dikkat çekti.

Erdoğan, zirvede çok taraflı sisteme yönelik meydan okumalar karşısında ortak çözümler üretilmesi hedeflendiğini belirterek, “Zirveye hitabımda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ve uluslararası finans mimarisi başta olmak üzere küresel yönetişim mekanizmasının reform ihtiyacına dikkat çekeceğim. Daha kapsayıcı, adil ve etkili bir yapılanmaya duyulan gerekliliğin altını çizeceğim. Özellikle Gazze’deki soykırıma ve İsrail’in saldırgan politikalarına karşı atılabilecek ortak adımlara temas edeceğim. İsrail hükümeti, bir nevi Nazi imha kampına çevirdiği Gazze’deki 2 milyonu aşkın insanı ya bombalarla ya da açlık ve susuzlukla katlediyor” dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve beraberindeki heyet daha sonra Türkevi’ne giriş yaptı. Erdoğan, Türkevi önünde kendisini karşılayan vatandaşlarla el sıkışıp kısa bir süre sohbet etti.

New York’ta yoğun diplomasi trafiği

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın New York’ta yoğun bir toplantı ve görüşme trafiği olacak. Erdoğan, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve çok sayıda ülke liderleriyle ikili ya da çoklu toplantılarda görüşecek. Cumhurbaşkanı Erdoğan, pazar gecesi ABD’de Türk vatandaşlarının da katılacağı Türk-Amerikan Ulusal Yönlendirme Komitesi’nin (TASC) düzenlediği akşam yemeğinde bir konuşma yapacak. Erdoğan, ABD’de faaliyet gösteren SETA, TURKEN Vakfı, MÜSİAD USA ve ASKON gibi çok sayıda sivil topluk ve iş insanı kuruluşunun düzenlediği bazı etkinliklere katılacak, yöneticilerini kabul edecek.

Erdoğan, farklı düşünce kuruluşları temsilcileri, Amerikan iş insanlarıyla kabullerinde ya da düzenlenecek farklı etkinliklerde bir araya gelecek. Türkevi’nde yapılacak 15. Türkiye Yatırım Konferansı’nda da ABD iş dünyasından temsilcilerinde katılacağı etkinlikte bir konuşma yapacak.

Erdoğan New York’ta Biden ile görüşecek mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Joe Biden ile görüşüp görüşmeyeceği henüz bir netlik kazanmadı. Erdoğan, New York’a hareketinde önce düzenlediği basın toplantısında bir gazetecinin sorusunu, henüz belirlenmiş bir görüşme olmadığını belirterek, “Sayın Biden ile henüz planladığımız bir ikili görüşmemiz yok. Ancak çeşitli vesilelerle bir araya gelebiliriz, geleceğiz” diye yanıtlamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da belirttiği gibi belirlenmiş bir ikili görüşme olmasa da BM Genel Kurulu’na ABD Başkanı Biden’dan sonra hitap edecek Erdoğan’ın kuliste ayaküstü kısa bir görüşme yapması bekleniyor. Aynı gün BM Genel Sekreteri Guterres’in liderler onuruna vereceği öğle yemeğinde iki liderin kısa da olsa görüşebileceği belirtiliyor. Erdoğan’ın Türkiye’ye hareketinden önce çarşamba gecesi ABD Başkanı Biden’ın ev sahibi ülke olarak liderler onuruna vereceği akşam resepsiyonunda da kısa bir süre bir araya gelebilecekleri belirtiliyor.

Büyükelçilik, Almanya'da bugün itibarıyla geçici olarak uygulanacak sınır kontrolleriyle ilgili X sosyal medya hesabından yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, bugünden itibaren Almanya sınırlarında güvenlik ve göç politikası nedenleriyle geçici sınır kontrolleri yapılacağı belirtilerek, bu kontrollerin ülkeye giriş izni olmayan kişilerin girişlerine müsaade edilmemesine imkan tanıyacağı kaydedildi.

Bu tedbirin Avrupa Birliği hukuku ile uyumlu olduğu ve Şengen ortaklarına önceden duyurulduğu aktarılan açıklamada, Almanya'ya güvenli, düzenli ve yasal girişin sağlanmasının bu kararın temel hedefi olduğu vurgulandı.

Açıklamada, sınırlar arasında seyahat etmenin hala mümkün olduğuna ve bekleme sürelerinin oluşmamasına özen gösterileceğine işaret edilerek, "Türkiye için vize verme süreci normal şekilde işlemeye devam edecek ve bu durumdan etkilenmeyecektir." ifadesi kullanıldı.

Almanya, bir süredir Avusturya, İsviçre, Çekya ve Polonya sınırlarında başlattığı kontrolleri, Fransa, Lüksemburg, Hollanda, Belçika ve Danimarka'yı da kapsayacak şekilde genişlettiğini açıklamıştı.

Buna gerekçe olarak düzensiz göçle mücadeleyi gösteren Almanya İçişleri Bakanlığı, sınır kontrollerinin Almanya ile bu ülkeler arasında işe gidip gelenlerin günlük yaşamları, ticaret ve seyahatleri üzerinde mümkün olduğunca az etki yaratmasını sağlamak için çaba gösterileceğini ifade etmişti.

Yeni kararın 1 Ekim 2024 tarihinden itibaren uygulamaya girileceği söylenirken, bu kararın nedeni olarak da son dönemde irtica başvurularındaki ve ülkede kaçak çalışanların sayısındaki artış olduğu iddiaları ortaya atıldı.

Sosyal medya kullanıcıları binlerce yorum yaptı

Bir sosyal medya kullanıcısının eski bir haberin görselini kullanarak yaptığı 'Barış Manço'nun hatırına 50 yıl idare etti adamlar bizi' yorumunun ardından çok sayıda sosyal medya kullanıcısı vize yorumu yaptı.

Haberlerin kaynağı Kovid-19 çıktı

İddiaların kaynağının ise ise Kovid-19 döneminde 1 Ekim 2020'de Japonya'nın aldığı önlemler sonrasında yaptığı, "Türkiye'den vizesiz olarak girilebilen ülkelerden biri olan Japonya, 1 Ekim 2020 itibariyle vizesiz seyahati sonlandırdı" açıklaması olduğu ortaya çıktı. Kovid sonrasında ise yeniden aynı uygulamaya dönülmüştü.

Japonya Başkonsolosluğu açıklama yaptı

Japonya İstanbul Başkonsolosluğu yetkilileri de bu iddialar sonrasında, mevcut vize koşullarının devam ettiğini ve geçerli olduğunu, böyle bir çalışma bulunmadığını, kendilerine böyle bir haber gelmediğini ve böyle bir karar durumunda genel olarak 1-3 ay kadar bir süre önce kamuoyunun bilgilendirildiğini açıklaması yaptı.

90 güne kadar vize istenilmiyor

Japonya Büyükelçiliği'nin internet sitesinde vize ile ilgili bölümde, "Vize muafiyeti kapsamında Türk vatandaşlarının turistik, kültürel, ticari, akraba ziyareti ve benzeri amaçlarla gerçekleştireceği ve 90 güne kadar olan Japonya seyahatlerinde vize alınması gerekliliği yoktur" açıklaması yer alıyor.

Yine Türkiye Tokyo Büyükelçiliği'nin 15 Mayıs 2024'deki duyurusunda da "Türkiye ile Japonya arasındaki mevcut anlaşma uyarınca, vatandaşlarımız turizm ve iş ziyareti maksatlı seyahatlerinde azami 90 gün süreyle vizeden muaftır." bilgisi yer alıyor.

Türk vatandaşları hangi ülkelere vizesiz gidebiliyor?

Türk vatandaşlarının ise son dönemde vize sorunu yaşarken, iş seyahati, eğitim ya da turistlik amaçla shengen vizesi almak isteyenlerin 'vize randevusu' bile bulamadığı gündeme sık sık geliyor.

Bazı ülkeler ise Türkiye'den vize istemiyor ya da kapıda vize uyguluyor. Ama son dönemde 'göçmen kaçakçılığı'nın artması nedeniyle bazı ülkeler uygulamalarında değişiklikler yaptı.

Vizesiz ya da kapıda vize uygulamasıyla gidilebilen o ülkeler:

Makedonya, Arnavutluk, Moldova, Kosova, Sırbistan, Bosna Hersek ve Karadağ vize olmadan gidilebilen ülkeler arasında bulunur.

Zambiya, Tunus, Güney Afrika Cumhuriyeti, Prinsipe, Kenya, Botsvana, Seyşeller, Libya, Sao Tome, Sudan, Esvatini, Cibuti, Madagaskar, Mauritius, Komorlar, Angola, Fas, Mozambik, Senegal, Togo, Tanzany, Uganda ve Svaziland gibi ülkelere de vize muafiyeti ya da kapıda vize uygulaması ile girilebiliyor.

Şili, Paraguay, Kolombiya, Brezilya, Arjantin, Peru, Küba, Bolivya, Ekvador, Tobago, Venezuela, Bahamalar, Guatemala, Belize, Dominika, Britanya Virjin Adaları, Barbados, Antigua, Barbuda, Haiti, Honduras, Panama, El Salvador, Nikaragua, Jamaika, Saint Kitts (Saint Christopher) ve Nevis Adaları, Dominik Cumhuriyeti, Turks ve Caicos, Saint Lucia, Trinidad ve Tobago, Surinam, Kosta Rika, Saint Vincent ve Grenadinler, Uruguay ve Meksika seçenekler arasında bulunur.

Tayland, Singapur, Güney Kore, İran, Filipinler, Lübnan, Kırgızistan, Özbekistan, Sri Lanka, Japonya, Katar, Ürdün, Azerbaycan, Kazakistan, Brunei, Irak, Bahreyn, Endonezya, Laos, Doğu Timor, Maldivler, Malezya, Nepal, Hong Kong, Makao, Marshall Adaları, Kamboçya, Kuveyt, Mısır, Myanmar, Suriye, Tacikistan, Tayvan, Moğolistan, Umman, Suudi Arabistan ve Gürcistan da bu ülkeler arasında. Cook Adaları, Fiji, Niue, Palau Cumhuriyeti, Samoa, Solomon Adaları, Tonga, Tuvalu, Vanuatu vize istenmeyen Okyanusya ülkeleri.

Mısırlı medya kaynakları, Türk Dışişleri Bakanı'nın konuşması sırasında Şam'ın temsil seviyesini düşürdüğünü, Mikdad’ın yerini Suriye heyetinden bir üyeye bırakarak toplantıyı tek başına terk ettiğini ve Türk Dışişleri Bakanı'nın konuşması bittikten sonra tekrar toplantıya döndüğünü bildirdi.

Mikdad’ın toplantı salonundan ayrılışı, Türk Dışişleri Bakanı'nın toplantılara katılımının Suriye dahil tüm Arap Birliği üye ülkelerinin onayının ardından gerçekleştiğini ortaya koyan haberlerle çelişiyor.

Diğer yandan Mikdad, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Suriye-Türkiye ilişkilerine dair açıklamalarına ve İsrail'i kastederek bölgedeki yayılmacı projelere karşı Türkiye, Mısır ve Suriye'yi kapsayan bir dayanışma ekseni oluşturma önerisine yanıt verdi.

Mikdad dün Russia Today'e verdiği demeçte, "Türk cumhurbaşkanının tehditlere karşı koymak için Suriye-Mısır-Türkiye dayanışma ekseninin oluşturulmasına ilişkin açıklamalarının gerçekleşmesini ve bunun samimi ve gerçek bir Türk arzusu olmasını" umduğunu söyledi.

Mikdad Şam'ın şartlarını göz önüne alarak, “Türkiye, Suriye ile iş birliğinde yeni adımlar görmek ve ilişkilerin normale dönmesini istiyorsa Suriye'nin kuzeyinde ve Irak'ın batısında işgal ettiği Arap topraklarından çekilmelidir” dedi. Mikdad içinde bulunduğumuz yüzyılın başında Türkiye ile stratejik ilişkiler kurulduğuna dikkat çekti ve Türk devletinin kontrolü altındaki Arap topraklarını özgürleştirmek için ortak mücadelede Suriye'nin yanında yer alması gerektiğini dile getirdi. Ancak Türkiye'nin ordusunu Suriye'nin kuzey topraklarında konuşlandırmaya ve Suriye'nin topraklarındaki hakimiyetini artırmak için  kamplar kurmaya çalıştığını ifade eden Mikdad, Şam yönetiminin Türkiye'den bu politikalardan geri adım atmasını ve bunları tamamen terk etmesini talep ettiğini vurguladı. Çünkü Mikdad'a göre iki ülke arasında normal ilişkilerin olması Suriye ve Türkiye halklarının menfaatinedir ve ortak zorluklarla yüzleşmek için çabaların birleştirilmesi gerekir.

Suriye'nin her zaman geçmişe bağlı kalmadığını, bugüne ve geleceğe baktığını belirten Mikdad, Türk yönetiminin söylediklerinde samimi olmasını umduğunu, ancak ‘bu tür bir iş birliğine ulaşmak için gereken şartların yerine getirilmesi, yani Türkiye'nin Suriye ve Irak topraklarından çekilmesi’ gerektiğini kaydetti.

Ömer ÖNHON

2013 yılında Mısır-Türkiye ilişkileri dibe vurdu. Aynı yılın Kasım ayında Kahire, Mısır'daki Türk Büyükelçisini "istenmeyen kişi" ilan etti ve Ankara da karşılık verdi. Bu dönemde Türkiye, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile ilişkilerinin de gerildiğini gördü.

İki ülke, geçmişteki şikayetlerin üstesinden gelmek için 2020'ye kadar bir normalleşme süreci başlatmadı. Büyükelçilik düzeyindeki diplomatik temsil, on yıllık bir aradan sonra yeniden sağlandı ve Erdoğan, 14 Şubat 2024'te Mısır'a resmi bir ziyaret gerçekleştirdi.

Potansiyelin kilidini açmak

Çarşamba günü, 4 Eylül'de Erdoğan ve el-Sisi enerji, teknoloji ve turizm alanları da dahil olmak üzere 17 anlaşma imzaladı. İki cumhurbaşkanı görüşmelerinin ardından düzenlenen basın toplantısında ülkeleri arasındaki tarihi ilişkileri vurgularken, ticaret ve turizmi canlandırma ve ekonomik bağları geliştirme potansiyelini vurguladı. 2023'te ikili ticareti 6 milyar dolardan 15 milyar dolara çıkarmayı hedeflediler. Mısır, Türkiye'nin Afrika'daki en büyük ticaret ortağıdır.

Hedef ticaret hacmini 15 milyar $’a çıkarmak

Hem Türkiye hem de Mısır popüler küresel turizm destinasyonlarıdır. Pazar paylarını artırmanın bir yolu, ilişkiler bozulmadan önce olduğu gibi, iki destinasyonu kapsayan cazip paket teklifleridir.

Ortak bir diğer hedef ise—muhtemelen iş birliğinden çok rekabetçi bir yapıya sahip olsa da—yabancı yatırım çekme istekleridir. Ve her iki taraf da savunma alanında iş birliğine ilgi göstermiş olsa da, hiçbir anlaşma imzalanmadı. Bu, ilgi olmadığı anlamına gelmez, ancak her iş birliği kendi zamanında ve hızında gerçekleşmelidir. Ve iki ülke bir enerji anlaşması imzalamış olsa da, bu daha çok gelecekteki iş birliğini keşfetmek için bir çerçeve oluşturmakla ilgilidir.

Bölgesel işbirliğinin faydaları

Dış ilişkiler açısından, İsrail'in Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria'ya yönelik savaşı gündemin başında yer aldı. Türkiye, Mısır'ın Gazze'ye yakınlığını, Arap dünyasındaki konumunu ve İsrail ile ilişkilerinin onu İsrail-Filistin çatışmasında önemli bir aktör haline getirdiğini anlıyor. Ayrıca, Türkiye'den gelenler de dahil olmak üzere Gazze'ye uluslararası insani yardım, ateşkes görüşmelerinde ev sahibi ve kolaylaştırıcı olarak da görev alan Mısır aracılığıyla ulaştırılıyor.

Ve Türkiye Mısır ile işbirliği yapmaya istekli olsa da, iki ülke Hamas'a çok farklı bakıyor. Erdoğan'ın İslamcı gruba sempati duyduğu biliniyor; 

Erdoğan ve Sisi, İsrail'e saldırganlıklarını durdurması ve Gazze'ye insani yardımların engelsiz girişine izin vermesi çağrısında bulunup iki devletli çözümü destekleyen açıklamalarda bulunsalar da, gözlemciler iki ülke arasında Filistin meselesinde derin bir işbirliği öngörmüyor.

Bu arada, Libya, Suriye, Sudan ve Afrika Boynuzu ile ilgili olarak, hem Mısır hem de Türkiye, bu ülkelerdeki insani krizlerin daha da kötüleşmesini önlemek için birlikte çalışmanın önemini vurguladı. Normalleşmeden önce, Mısır ve Türkiye, ilişkilerindeki bir diğer hassas nokta olan Libya'daki karşıt grupları destekledi. İki ülke arasındaki yumuşama, son zamanlarda gerginliklerin alevlendiği Libya'daki krizi hafifletmeye yardımcı olabilir. 

Mısır ve Türkiye, Etiyopya, Somali ve Somaliland üçgeni içinde Afrika Boynuzu'nda da kesişiyor. Her iki ülkenin de Somali ile iyi ilişkileri var, ancak Mısır'ın Etiyopya ile ilişkisi Büyük Etiyopya Rönesans Barajı nedeniyle gerginleşti. Etiyopya ve Somali arasındaki müzakerelere ev sahipliği yapmış olan Türkiye, Mısır ve Etiyopya arasındaki ilişkileri iyileştirmede muhtemelen bir rol oynayabilir.

Erdoğan ve el-Sisi'nin ortak basın toplantısında soru almadıklarını belirtmekte fayda var . Bu alışılmadık uygulama, henüz yapım aşamasında olan iyileştirilmiş ilişkilerin yeni dönemine gölge düşürebilecek kalan farklılıkların vurgulanmasını istememelerinden kaynaklanıyor olabilir.

BRICS dönem başkanı Rusya'da Devlet Başkan Yardımcısı Yuriy Uşakov, Ankara'nın BRICS'e üyelik için başvurduğuna dair son günlerde gündemde yer tutan iddialara son noktayı koydu.

9. Doğu Ekonomik Forumu'nda gazetecilere verdiği demeçte Türkiye'nin tam üyelik için başvurduğunu belirten Uşakov, Ankara'nın talebinin BRICS ülkeleri tarafından değerlendirileceğini söyledi.

Uşakov, "Türkiye, tam üyelik başvurusunu sundu. Değerlendireceğiz" dedi.

ABD basınındaki iddia

Amerikan basınında Türkiye'nin BRICS'e katılmak için üyelik başvurusu yaptığı iddiası yer almıştı.

İddianın Türkiye'yle yakın ilişkilere sahip Rusya'nın BRICS dönem başkanlığı sırasında gündeme gelmesi dikkat çekmişti.

Kısa süre önce Azerbaycan, Rusya lideri Putin ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in Bakü'de görüşmelerinin ardından BRICS'e resmen üyelik başvurusu yapmıştı.

Kremlin, Erdoğan'ın Rusya'daki zirveye katılacağını açıklamıştı

Rusya Devlet Başkan Yardımcısı Yuriy Uşakov, dünkü açıklamasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Rus tarafının Tataristan Cumhuriyeti'nin Kazan kentindeki BRICS Zirvesi'ne katılma davetini kabul ettiğini belirtmişti.

Rus basınına demeç veren Uşakov, "Teklif Türk tarafına iletildi ve Erdoğan kabul etti" demişti. Dönem başkanı Rusya'nın ev sahipliğindeki 16. BRICS Zirvesi, 22-24 Ekim tarihlerinde Kazan'da yapılacak.

'Kabul edilirse, Türkiye BRICS'teki ilk NATO ülkesi olacak'

Ankara'nın üyeliğe kabul edilmesi halinde Türkiye, BRICS grubundaki ilk NATO ülkesi olacak.

BRICS nedir?

2006 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin tarafından kurulan topluluk, ülkeler arasında ekonomik işbirliğini amaçlıyor.

Gruba 2010’da Güney Afrika da eklendi ve Güney Afrika'nın ev sahipliğinde düzenlenen 2023 BRICS Zirvesi’nde üye ülkelerin liderleri genişleme kararı aldı. Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri de 1 Ocak 2024'te BRICS’e katıldı.

Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45'i BRICS'te

BRICS ülkeleri, dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 45’ini kapsıyor. Gelişen dünyanın beş büyük ülkesi Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika’nın baş harfleriyle oluşan BRICS, Batı'nın tek taraflı ekonomik işbirliğine alternatif olarak ortaya çıkan ve üye ülkeler arasında hem ekonomik hem de kültürel işbirliğini amaçlayan bir organizasyon.

'BRIC' terimi ilk kez 2001 yılında ABD'li yatırım bankası olan Goldman Sachs yönetim kurulu başkanı Jim O’Neill tarafından hazırlanan ‘Building Better Global Economic BRICs’ raporunda kullanılmıştı.

Türkiye ve BRICS süreci

BRICS'e katılmak isteyen ülkeler arasında Bahreyn, Bangladeş, Beyaz Rusya, Cezayir, Endonezya, Fas, Honduras, Kuveyt, Küba, Meksika, Nijerya, Suriye, Tacikistan, Tayland, Tunus, Vietnam ve Yunanistan gibi pek çok ülke var.

27 Temmuz 2018'de Güney Afrika'nın Johannesburg şehrinde gerçekleştirilen 10. BRICS Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da yer almış, Erdoğan, zirveye 'İslam İşbirliği Teşkilatı Zirve Dönem Başkanı' sıfatıyla özel olarak katılım göstermişti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından BRICS’e davet edilen Türkiye, zamanında söz konusu davete yeşil ışık yakmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin BRICS'e dahil edilmesi gerektiği yönünde beyanatta bulunmuştu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın konuşmasından satır başları:

Türkiye ve Mısır Filistin meselesinde ortak bir duruşa sahiptir

Mısır'la işbirliğimizi sanayi, ticaret, savunma, sağlık, çevre, enerji dahil her alanda ilerletme irademizi teyit ettik

11 aydır devam eden soykırımın sona ermesi kalıcı ateşkesin bir an evvel teisi insani yardımların engelsiz akışı öncelimiğiz olmaya devam ediyor

Bugüne kadar Gazze’ye iletilen toplam yardımın yüzde 32’si Türkiye’den gitmiştir

Bu yardımların ulaştırılmasında Türk Kızılayı ile AFAD Başkanlığımız ile işbirliği içinde hareket eden başta Mısır Kızılayı olmak üzere Mısır makamlarına teşekkür ediyorum

Gazze'de açlık, susuzluk veya ilaç bulamadığı için ölen her masumun sorumlusu İsrail ve destekçileridir

Türkiye ve Mısır'ın bölgesel barış ve istikrara katkıları hayati önemdedir

Mısır'la ticaret hacmimizi önümüzdeki beş yıl içinde 15 milyar dolara çıkarma hedefimize doğru kararlı bir şekilde ilerliyoruz

Netanyahu'nun Mısır'a yönelik ithamlarını reddettiğimizi burada çok net söylemek isterim

41 bin masum insanın katillerinin yeri meclis kürsüleri değil, işledikleri suçların hesabını verdikleri mahkeme salonlarıdır

İsrail'in bölgemizi daha fazla gerilime sürüklemesinin önüne geçmek ancak ikircikli politikaların terk edilmesiyle mümkün olacaktır

İsrail'in uzlaşmaz ve engelleyici tutumu devam ediyor. İsrail, müzakere yürüttüğü muhatabını şehit ederek nasıl bir zihniyete sahip olduğunu göstermiştir

'Türkiye ile Suriye arasındaki yakınlaşmayı memnuniyetle karşılıyoruz'

Mısır Cumhurbaşkanı Sisi'nin konuşmasında satır başları:

Türkiye ile Suriye arasındaki yakınlaşmayı memnuniyetle karşıladığımızı ifade etmek isterim

Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde Suriye’nin birliği ve toprak bütünlüğü ile terörle mücadesi bağlamında sorunun çözüme kavuşmasını arzulamaktayız

Türkiye'ye Bu ziyaretim iki ülke arasındaki köklü ilişkilerin çok daha gelişeceğinin göstergesidir

Türkiye ile özellikle bölgesel konuları beraber ele alarak insani krizlerin önüne geçme konusunda beraber çalışma kararı aldık

Gazze ve Filistin'deki kardeşlerimiz için daha yoğun çalışmalıyız

Türkiye ile Mısır arasında 17 anlaşma imzalandı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah Es-Sisi'nin huzurunda iki ülke arasında 17 anlaşma imzalandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Sisi, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi Toplantısı'na başkanlık etti.

Toplantı sonrası iki ülke arasında yapılacak anlaşmaların imza törenine geçildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Mısır Cumhurbaşkanı Sisi huzurunda imzalanan 17 anlaşma şöyle:

1.Yeni İdari Başkent Endüstri Parkının Geliştirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı

2.Yeni Ekim Şehrinde Endüstri Parkının Geliştirilmesi İçin Arazi Tahsis Sözleşmesi

3.Türkiye Cumhuriyeti Rekabet Kurumu ile Mısır Arap Cumhuriyeti Rekabet Kurumu Arasında Rekabet Politikası Alanında Mutabakat Zaptı

4.Türkiye Cumhuriyeti Yükseköğretim Kurulu ile Mısır Arap Cumhuriyeti Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı Arasında Yükseköğretim Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı

5.Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları ve Mısır Ulusal Demiryolları Arasında Demiryolu Sektöründe İşbirliğinin Geliştirilmesine İlişkin Mutabakat Zaptı

6.Sivil Havacılık İdareleri Arasında Mutabakat Zaptı

7.Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı Arasında Bilgi ve İletişim Teknolojileri Alanında Mutabakat Zaptı

8.Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Mısır Arap Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Tarım Alanında Bilimsel, Ekonomik ve Teknik İşbirliği Mutabakat Zaptı

9.Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Sağlık ve Nüfus Bakanlığı Arasında Sağlık ve Tıp Bilimleri Alanlarında İşbirliğine Dair Mutabakat Zaptı

10.Türkiye Cumhuriyeti Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme Ajansı Arasında Mutabakat Zaptı

11.Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Planlama, Ekonomik Kalkınma ve Uluslararası İşbirliği Bakanlığı Arasında İşbirliği ve Kapasite Geliştirmeye İlişkin Mutabakat Zaptı

12.Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Maliye Bakanlığı Arasında Mali ve Ekonomik Konularda İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı

13.Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Mısır Arap Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Enerji Alanında Mutabakat Zaptı

14.Türkiye Cumhuriyeti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Çalışma Bakanlığı Arasında Çalışma ve İstihdam Alanında Mutabakat Zaptı

15.Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Mısır Arap Cumhuriyeti Çevre Bakanlığı Arasında Çevre Koruma Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı

16.Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve Mısır Arap Cumhuriyeti Çevre Bakanlığı Arasında Şehircilik Alanında İşbirliğine İlişkin Mutabakat Zaptı

17.Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile Mısır Arap Cumhuriyeti Dışişleri, Göç ve Mısırlı Gurbetçiler Bakanlığı Arasında Mutabakat Muhtırası

Törende, ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti ile Mısır Arap Cumhuriyeti Arasında Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyi 1. Toplantısı Ortak Bildirisi Cumhurbaşkanı Erdoğan ve es-Sisi tarafından imza altına alındı.

2013’te gerçekleştirdiği darbeyle Mısır'da iktidarı ele geçiren Sisi’nin Türkiye’ye yapacağı ilk ziyaret, Ankara-Kahire ilişkilerinde “büyük düşmanlıktan büyük dostluğa” geçişinin sembolü olması açısından önem taşıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Sisi'yi havaalanında karşılaması bekleniyor.

Sisi için Beştepe'de de resmi karşılama töreni yapılacak.

İki liderin görüşme sonrası ortak bir basın açıklaması yapacak.

Erdoğan ve Sisi bu ziyarette, ikili ilişkileri bir üst seviyeye taşıyacak anlaşmaları imzalayacak.

İki lider ayrıca başta Libya ve Gazze olmak üzere bölgesel konuları ele alacak.

Hedef, ticaret hacmini 5 yılda 15 milyar dolara çıkarmak

Ankara’da yapılacak Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantılarına Erdoğan ve Sisi başkanlık edecek.

Sisi’nin Ankara ziyareti, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Şubat ayında Kahire’ye yaptığı ve tarafların tarihi olarak nitelendirdikleri gezinin karşılığı olacak.

Mısır Devlet Başkanı’nın içinde bakanların ve üst düzey yetkililerinin bulunduğu kalabalık bir heyetle Ankara’ya gelmesi öngörülüyor.

İlk kez toplanacak Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi kapsamında ikili ekonomik, ticari ilişkilerin yanı sıra turizm, ulaştırma, enerji, turizm ve savunma sanayi gibi alanlarda işbirliğini geliştirecek bazı adımların atılması ve belgelerin imzalanması bekleniyor.

Türkiye ve Mısır liderleri, 14 Şubat’ta yaptıkları görüşmelerinde ticaret hacmini 5 yıl içinde 15 milyar dolar düzeyine çıkartma hedefini ortaya koymuşlardı.

Ankara’da yapılacak toplantının en üst düzey hazırlığı, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Ağustos ayı başında Kahire’de Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ile görüşmeler sırasında yapılmıştı.

Taraflar Türkiye-Mısır serbest ticaret anlaşmasının kapsamının genişletilmesi, Mersin-İskenderiye Ro-Ro seferlerinin tekrar başlatılması gibi konularda çalışmaların sürdüğünü açıklamışlardı.

2013'ten 2024'e büyük dönüşüm

Sisi’nin ziyareti, içeriği kadar temsil ettiği sembolizm açısından da büyük bir önem taşıyor.

Gelecek sene 100. yılını kutlayacak olan Türkiye-Mısır diplomatik ilişkileri tarihinin en soğuk dönemi, 2013’ten sonra yaşandı.

Ankara’da resmi protokol ile karşılanması beklenen Sisi, Mısır’ın seçimlerle iş başına gelen ilk lideri olan Muhammed Mursi’yi 3 Temmuz 2013’te askeri darbeyle devirmiş ve daha sonra devlet başkanı olarak onun yerine geçmişti.

O dönem Müslüman Kardeşler ile yakın ilişki içinde olan ve Mursi ile kapsamlı ilişkiler geliştirmek isteyen ve bunu “Ankara-Kahire ekseni” olarak tanımlayan Türkiye, Sisi’nin darbesine en sert tepkiyi veren ülkelerin başında geldi ve bu tutumunu uzunca bir süre devam ettirdi.

İki ülke ilişkilerinde en sert döneminin yaşandığı ve diplomatik temasın tamamen kesildiği bu yıllarda, Cumhurbaşkanı Erdoğan konuşmalarında ve hatta seçim kampanyalarında kişisel olarak hedef aldığı Sisi’den "katil" ve "darbeci" olarak bahsetti ve Sisi gibi liderle "asla tokalaşmayacağını" kayda geçirdi.

Erdoğan 2019’da yenilenen İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimleri öncesi yaptığı bir kampanya konuşmasında “Pazar günü Sisi mi diyeceğiz, Binali Yıldırım mı diyeceğiz?” ifadeleriyle Mısır ile yaşanan diplomatik sorunu iç siyasette de kullandı.

Erdoğan'ın Kahire ziyareti sırasında Türkiye ile Mısır Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi’nin iki ülke cumhurbaşkanlarının eşbaşkanlığında toplanacağına ilişkin mutabakat ilan edilmiş ve ortak bildiri liderler tarafından imzalanmıştı

'Değerli Yalnızlık'tan dönüş, Mısır'la normalleşmeyi getirdi

Türkiye’nin Mısır'la sıkıntı yaşadığı dönem, Türk dış politikasının dönemin Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve bugünün Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın ifadesiyle “Değerli Yalnızlık” sürecinden geçtiği bir süreçte yaşandı.

Türkiye, 15 Temmuz 2016'daki darbe girişiminden sorumlu tuttuğu Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın yanı sıra, uyguladığı olağanüstü hal nedeniyle eleştirilerine maruz kaldığı ABD ve Avrupa Birliği (AB) ile de o dönemde sıkıntılı ilişkiler içindeydi.

Ancak Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 2018’den itibaren Doğu Akdeniz’de Türkiye’yi izole edici politikalarında önemli mesafe alması, Libya’da yaşanan çatışmaya Türkiye’nin doğrudan müdahil olması ve diğer uluslararası gelişmeler, Ankara’nın başta İsrail ve Mısır olmak üzere sıkıntı yaşadığı tüm ülkelerle ilişkilerini normalleştirme arayışlarına neden oldu.

Türkiye ile Mısır arasında 2020’de başlayan normalleşme çabaları, tarafların karşılıklı olarak büyükelçi atadıkları 2023 senesine kadar sürdü.

Erdoğan ve Sisi ise ilk kez Katar’da düzenlenen Dünya Kupası'nın açılış töreninde 20 Kasım 2022'de bir araya gelmişler ve süreci devam ettirme kararını almışlardı.

Türkiye artık 'darbe' demiyor

Türkiye-Mısır ilişkilerindeki büyük dönüşüm, Ankara’nın Temmuz 2013'teki gelişmeleri nasıl tanımladığını da değiştirdi.

Dışişleri Bakanlığı’nın resmi web sitesi, ilişkilerin soğuk seyrettiği yıllar boyunca 2013 yılında yaşananları "darbe" olarak niteledi ve bu olay nedeniyle Türk-Mısır ilişkilerinin olumsuz etkilendiğini kaydetti.

Ancak ilişkilerin normalleştirilmeye karar verildiği 2019 yılından itibaren "darbe" ifadesi Dışişleri Bakanlığı’nın web sitesinden çıkarıldı.

Sitede halen “3 Temmuz 2013’te Cumhurbaşkanı Mursi yönetimine son verilmesinin ardından iki ülke başkentlerinde diplomatik temsil 2023 Kasım ayından itibaren Maslahatgüzar düzeyinde yürütülmüştür” ifadeleri kullanılıyor.

Türkiye’nin Mısırla normalleşme sürecinde başta İstanbul olmak üzere Türkiye’de yaşayan Müslüman Kardeşler taraftarlarının Sisi karşıtı aktivite ve propagandalarına izin vermemesi ve birçoğunun ülkeden ayrılması Ankara-Kahire ilişkilerinin yoluna konması çabalarında en önemli adımlar arasında yer aldı.

Yoğun temas dönemi

Uzun yılların ardından aralarındaki buzları eriten Türkiye ve Mısır, özellikle son dönemde yoğun bir ikili trafik içine girdiler.

Bu sürecin önemli dönüm noktalarından biri 6 Şubat 2023'teki depremleri oldu.

Kahire yönetimi, Türkiye’ye insani yardım gönderen ülkeler arasında yer aldı ve dönemin Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükri depremden zarar gören yerleri incelemek ve yardımları koordine etmek üzere Türkiye’ye geldi.

Türkiye-Mısır diyaloğunu daha da perçinleyen gelişme ise Hamas'ın İsrail'de 7 Ekim 2023'te düzenlediği saldırılar sonrası çıkan savaş oldu.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, bu dönemde birkaç kez ziyaret ettiği Kahire’de Mısır yönetiminin insani yardımların Gazze’ye ulaştırılması ve ateşkes sağlanması için gösterdiği çabadan takdirle bahsetti.

Libya ve Doğu Akdeniz sorunları da masada

İlişkilerde toparlanmaya karşın Türkiye ve Mısır’ın başta Libya olmak üzere bölgesel konularda farklı düşündüğü alanlar da bulunuyor.

Türkiye ve Mısır, Libya’da çıkan iç savaşta karşıt taraflarda yer aldılar ve bu durum ilkesel olarak hala değişmedi.

Ancak Türkiye, Mısır’ın ve diğer bölge ülkelerinin desteklediği Bingazi yönetimiyle son dönemde temaslarını sıklaştırdı ve hatta Bingazi’de bir süredir kapalı olan Türkiye Başkonsolosluğu’nun yakında yeniden açılacağı mesajını verdi.

Taraflar çatışmaların seyreldiği Libya’da seçimlerin bir an önce yapılması için işbirliğinin devam etmesi konusunda mutabakat halinde olduklarını kaydediyorlar.

Ancak Türkiye’nin Libya’daki askeri varlığının sürüp sürmeyeceği ve Libya ile 2019’da imzaladığı deniz yetki anlaşmasının akıbeti henüz bilinmiyor.

Erdoğan ile Sisi’nin başta İsrail-Hamas savaşı, gerginliğin bölgenin kalanına sıçraması tehlikesi, Somali ve Etiyopya arasında Türkiye’nin sürdürdüğü arabuluculuk ve Sudan’da yaşanan gerilim gibi konuları da ele almaları bekleniyor.

Suriye Halk Meclisi’nin yeni dönem oturumu öncesinde konuşan Esad, arabuluculuğu üstlenen Rusya, İran ve Irak’ın samimi çabalarına rağmen Suriye ile Türkiye arasında yakınlaşma konusunda herhangi bir ilerleme kaydedilmediğini ifade etti.

Esad, “Rusya, İran ve Irak, Türkiye ile uzlaşı yönünde girişimlerde bulundu ve biz onlara olumlu yanıt verdik, ancak arabulucuların samimiyetine rağmen herhangi bir ilerleme sağlanamadı” diye konuştu.

Suriye’nin, Türk birlikleri topraklarından tamamen çekilmeden ilişkilerin tam olarak normalleşmesine hazır olmadığı yönündeki iddiaları reddeden Esad, ancak taraflar arasındaki yakınlaşmanın aşamalarını net bir şekilde belirlemenin önemli olduğunu vurguladı.

Daha önce Sputnik’in Ankara’daki diplomatik kaynağı, Türkiye ve Suriye liderlerinin üçüncü ülkede görüşme olasılığının dışlanmadığını, ancak bu noktada toplantının zamanı ve yeri konusunda henüz bir netlik olmadığını belirtmişti.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, 4 Eylül'de ilk kez Türkiye'ye ziyarette bulunacak.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan konuğunu Beştepe'de resmi törenle karşılanacak.

İki lider, Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantısına başkanlık edecek. Birçok alanda anlaşmaya imza atılacak. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Mısır'ın başkenti Kahire'ye 14 Şubat 2024'te yaptığı ziyaretle, ilişkilerde yeni bir sayfa açıldı. 12 yıl sonra ilk kez gerçekleşen ziyaret sonrası; gözler Sisi'nin iadeiziyaretine çevrildi.

Gündem gazze olacak

İsrail'in saldırılarının durdurulması, bölgede ateşkesin sağlanması ve Netanyahu hükümetinin yargılanması konusunda atılabilecek ortak adımlar görüşülecek. Filistin başta olmak üzere Libya, sudan, Somali gibi bölgesel meselelerde; kalıcı istikrar, barış ve huzurun tesisi iki yapılabilecekler ele alınacak. İki ülke arasında 10 milyar dolara ulaşan ticaret hacminde yeni hedef 15 milyar dolar. Bu hedefe ulaşmak için atılacak adımlar görüşülecek. Sisi'nin beraberinde iş dünyasından isimlerle Türkiye'ye gelmesi bekleniyor.

LNG, yenilenebilir, madencilik başta olmak üzere enerjinin yanı sıra; sağlık, turizm ve savunma sanayiinde iş birliği gündemde olacak. Kahire’deki Yunus Emre Enstitüsü’nde 20 bin öğrencisi var. Her iki ülke de üniversiteler arası işbirliği, medya ve iletişim alanında çalışmaları artırıcı yöndeki çabalar ele alınacak.

Azerbaycan başkentinde Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından karşılanıp ağırlanan Putin’e Ermenistan’la tıkanan barış anlaşması, Zengezur Koridoru, Hazar Denşizi petrol /doğal gaz işletme haklarına ilişkin sorunları gibi öncelikli konular hakkında ayrıntılı bilgi sunuldu.

Putin Ankara ziyaretinin gerçekleşmemesinin arkasında ne var?

Bu vesileyle Ankara ve Moskova’da gerçekleşmeyen Erdoğan- Putin buluşması üzerine spekülasyonlar yapılmaya devam ediyor. Abartılı yorumlara itibar edenler Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Putin hakkında geçtiğimiz yıl Mart ayında Putin aldığı tutuklama kararının Kremlin tarafından Putin’in ülke dışına gerçekleştireceği seyahatlerin programlanmasını  zorlaştırdığı, bu kapsamda NATO üyesi diğer ülkeler gibi Türkiye’nin de ‘riskli’ görüldüğü değerlendirmesini yapıyorlar. Ankara’nın Putin hakkında böyle bir karar alma düşüncesi; ne de niyeti var, ama Moskova UCM nezdinde İsrail’le ilgili açılmış davaya müdahil olmak için girişimde bulunan Türkiye’nin ekonomik zorluklarını aşmak için destek beklediği ABD, NATO, AB ve müttefikleri tarafından örtülü/açık baskılanabileceği endişesini gözardı ederek karar alamıyor.      

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın, 14-15 Ağustos'ta Türkiye'yi ziyaret ederek, TBMM Genel Kurulu'na hitap edeceğini bildirdi.

Altun, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Filistin Devlet Başkanı Sayın Mahmud Abbas, 14-15 Ağustos'ta ülkemize bir ziyarette bulunacaktır. 14 Ağustos Çarşamba günü Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan ile görüşecek olan Sayın Abbas, 15 Ağustos Perşembe günü Gazi Meclisimizin Genel Kuruluna hitap edecektir." ifadesini kullandı.